کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 673

صفحه 673

1- شرح نظام،ص 672؛شرح رضی بر شافیه،ج 3،ص 233؛جامع الدّروس العربیه،ج 2،ص 98؛شرح أشمونی، ج 4،ص 345.

2- در مورد مذکور چنانچه وضعیت کلمه به گونه ای است که در صورت ادغام،وزن کلمه با وزن قیاسی دیگری اشتباه می شود،ادغام جایز نیست(ممتنع است)،مانند:قُووِلَ و تُقُووِلَ.

3- به دیگر سخن،پنج شرط لازم است تا قاعده 2 ادغام،جاری شود.آن شرطها عبارتند از:1)دو حرف متماثل باشند.2)هر دو حرف در یک کلمه باشند.3)حرف اول متحرک جایز التسکین باشد.4)کلمه موردنظر اسم ثلاثی مجرد متحرک العین نباشد.5)آن کلمه،ثلاثی مزید ملحق نباشد.کلمات ملحق،در بحث الحاق در خاتمه کتاب معرفی خواهند شد.

نیست.برای ساکن کردن حرف اول متحرک،در دو مورد زیر حرکت را به ماقبل می دهیم:1)حرف قبل از مماثل اول،صحیح و ساکن باشد،مانند:یَمْدُدُ-یَمُدُّ، اطْمَأْنَنَ-اِطْمَأَنَّ (1).2)حرف قبل از مماثل اول،حرف عله ساکن و فاء الفعل باشد، مانند:یَوْدَدُ-یَوَدُّ.در سایر موارد حرکت را می اندازیم،مانند:مَدَدَ-مَدَّ،مارِرٌ- مارٌّ،دُوَیْبِبَه(مصغّر دابَّه)-دُوَیْبَّه.

تبصره 1:حرفی که ساکن وضع شده است چنانچه به علت واقع شدن پیش از الِف متحرک به حرکت عارضی شود،ساکن شمرده می شود،مانند:تاء دوم در«ماتَتا» (صیغه 5 فعل ماتَ).

تبصره 2:قاعده یکم ادغام بر قاعده دوم مقدم است،یعنی چنانچه در کلمه ای زمینه هر دو قاعده وجود داشت قاعده یکم جاری می شود،نه قاعده دوم،مانند:مَدْدَدَ- مَدَّدَ،نه:مَدَدَّ (2).

قاعده سوم:ادغام دو حرف متماثل چنانچه اولی ساکن،دومی متحرک و آن دو حرف در دو کلمه باشند نیز واجب است.ادغام در این مورد چنانچه حرف دوم ضمیر رفعی یا جرّی باشد لفظی و کتبی،و در غیر این صورت فقط لفظی است.قسم اول، مانند:سَکَتْتُ-سَکَتُّ،سَکَنْنا-سَکَنّا،مِنْ نا-مِنّا.قسم دوم،مانند:لَمْ یَسْفَهْهُ- لَمْ یَسْفَههُّ (3)،لَمْ یُشْبِهْهُ-لَمْ یُشْبِههُّ،اکْتُبْ بِالْقَلَم-اُکْتُب بِّالْقَلَم،أَکْرِمْ مُحَمَّداً-أَکْرِم مُّحَمَّداً، وَ اجْعَلْ لِی وَزِیراً مِنْ أَهْلِی. (4)

تبصره:ادغام در مورد مذکور چنانچه حرف اول،همزه یا حرف مد و یا هاء سکت

[شماره صفحه واقعی : 77]