کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 710

صفحه 710

1- عین الفعل لفیف مقرون-چنانکه در بند 1 تبصره بر قواعد عمومی اعلال گفته شد-در ماضی،مضارع و امر و در برخی مصادر آن،در حکم حرف صحیح است و اعلال نمی شود.

2- عین الفعل مصدر لفیف مقرون گرچه در برخی موارد-همانند عین الفعل ماضی،مضارع و امر-در حکم حرف صحیح است و اعلال نمی شود،مانند:نَوی یَنْوی نَوَیّ،اما در بیشتر موارد اعلال شده است،مانند:طَوی یَطْوی طَیّاً،غَوی یَغْوی غَیّاً،نَوی یَنْوی نِیَّهً(و نَوَیً)،شَوِیَ یَشْوی شَیّاً،رَوی یَرْوی رَیّاً و لَوی یَلْوی لَیّاً(و لَوْیاً).

3- ر.ک:آخرین تبصره فصل 10(مضاعف).در پاورقی آن تبصره به علت اجرای قاعده اعلال در مضارع و امر و عدم اجرای قاعده ادغام در آن دو،اشاره شده است.

4- مثلاً در«وَضْمَسَکَحْ»واو اشاره است به مثال واوی،ضاد اشاره است به باب ضَرَبَ یَضْرِبُ،میم اشاره است به باب مَنَعَ یَمْنَعُ،سین اشاره است به باب سَمِعَ یَسْمَعُ،کاف اشاره است به باب کَرُمَ یَکْرُمُ و حاء اشاره است به باب حَسِبَ یَحْسِبُ(جامع المقدمات،حاشیه ص 37 و چند صفحه پس از آن).

پرسش و تمرین

1.وجه تسمیه لفیف چیست؟(لفیف یعنی پیچیده شده).

2.در فعل ثلاثی مجرد لفیف مقرون چه قواعدی جاری است؟و عین الفعل آن چه حکمی دارد؟

3.معلوم و مجهول ماضی،مضارع و امر افعال زیر را صرف کنید:وَفی یَفی،وَأی یَئی، وَجِیَ یَوْجی،شَوی یَشْوی،عَیِیَ یَعْیی،حَیِیَ یَحْیی.

4.در مضارع معتل اللام چه صیغه هایی لفظاً مشابه یکدیگرند و وزن هرکدام چیست؟

5.امر ثلاثی مجرد لفیف مفروق در چه صورت یک حرفی است؟و چرا؟

6.باتوجه به قواعد وزن،وزن صیغه های مضارع معلوم الْوَعْی و امر مجهول الْوَقْی را ذکر کنید.

7.در فعل ثلاثی مجرد لفیف مفروق چه قواعدی جاری است؟

8.در پنج صفحه از قرآن مجید،افعال ثلاثی مجرد معتل،مضاعف و مهموز را بیابید و در هر مورد که قاعده ای از قواعد اعلال،ادغام و تخفیف همزه جاری شده است توضیح دهید.

فصل 17.خصوصیات فعل ماضی

فعل ماضی می تواند یکی از سه خصوصیت زیر را دارا باشد:

1.هم به لحاظ لفظ و هم به لحاظ معنا ماضی باشد،مانند:ذَهَبَ زیدٌ.بیشتر افعال ماضی از این قسم است (1).

[شماره صفحه واقعی : 114]