کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 732

صفحه 732

1- خصوصی بودن این سه قاعده نسبی است،نه مطلق.این سه قاعده در موارد دیگری-جز مصدر ثلاثی مزید-نیز جاری می شوند که در مقدمه بخش اسم خواهد آمد.

13.سماعی بودن ابواب مزیدٌ فیه را توضیح دهید.

14.وضعیت ضمایر ماضی،مضارع و امر را شرح دهید.

اکنون به شرح خصوصیات ابواب مشهور می پردازیم:

فصل 1.باب افعال

اشاره

أَفْعَلَ\یُفْعِلُ\إفْعالاً،مانند:أَخْرَجَ\یُخْرِجُ\إِخْراجاً

باب افعال دارای این خصوصیت است که همزه آن در مصدر،ماضی و امر،همزه قطع است؛یعنی چون در اثنای کلام واقع شود تلفظ می شود و مابعد خود را از ماقبل خود قطع می کند (1).

همزه فعل امر باب افعال همان همزه ای است که در ماضی آن بوده است،زیرا فعل امر را-این جا-از مضارع اصلی می گیریم و مضارع اصلی باب افعال،یُؤَفْعِلُ است (أَفْعَلَ-یُؤَفْعِلُ)،که چون در صیغه 13 مضارع دو همزه(همزه متکلم و همزه باب افعال)جمع(أُؤَفْعِلُ)می شد،همزه باب را از همه صیغه های فعل مضارع انداخته اند.

صرف برخی از افعال باب افعال چنین است:

ماضی معلوم:أَکْرَمَ\أَکْرَما\أَکْرَمُوا...

مضارع معلوم:یُکْرِمُ\یُکْرِمانِ\یُکْرِمُونَ...

ماضی مجهول:أُکْرِمَ\أُکْرِما\أُکْرِمُوا...

مضارع مجهول:یُکْرَمُ\یُکْرَمانِ\یُکْرَمُونَ...

امر معلوم:لِیُکْرِمْ\لِیُکْرِما\لِیُکْرِمُوا...أَکْرِمْ\أَکْرِما\أَکْرِمُوا...

امر مجهول:لِیُکْرَمْ\لِیُکْرَما\لِیُکْرَمُوا...

[شماره صفحه واقعی : 136]