دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 751

صفحه 751

1- طه41/.

2- البلد11/.

3- الأنفال19/.

4- الأنبیاء36/.

5- الملک27/.

6- یوسف45/.

7- یونس35/.

نمی شود علت آن را یادآور شوید:عَقَدَ-محکم کرد،عَزَلَ-دور کرد،هَدَمَ-خراب کرد،صَرَفَ- برگرداند،عَرَفَ-دانست،فَکَرَ-فکر کرد،یَقِنَ-یقین کرد،قَسَمَ-تقسیم کرد،شَقَّ الشیءَ- آن چیز را شکافت،کَسَبَ-به دست آورد،قادَ-در پی خود آورد،ساق-راند،سَمِعَ-شنید، سَدَّ-بست،عَقَلَ-دریافت،فهمید؛ذَهَبَ-رفت،جاءَ-آمد،لَبِسَ-پوشید،عاد-برگشت.

فصل 6.باب تفعُّل

اشاره

تَفَعَّلَ\یَتَفَعَّلُ\تَفَعُّلاً،مانند:تَصَرَّفَ\یَتَصَرَّفُ\تَصَرُّفاً

در باب تفعل چهار قاعده خصوصی جاری می شود.

قاعده 1.در صیغه هایی از مضارع معلوم باب تفعّل-و به تبع آن امر غایب،نهی و... که دو«تاء»مفتوح در اول صیغه قرار می گیرد(صیغه های 4 و 5 غایب و شش صیغه مخاطب)حذف یکی از دو تاء جایز است (1)،مانند:تَتَصَرَّفُ-تَصَرَّفُ و تَتَصَرَّفانِ- تَصَرَّفانِ.قال اللّه تعالی: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَ أَنْتُمْ تَسْمَعُونَ (2).

در مضارع مجهول هر دو«تاء»باقی می ماند (3)،مانند:تُتَبَنّی،تُتَبَنَّیانِ.

قاعده 2.هرگاه فاء الفعل باب تفعّل یکی از دوازده حرف:«ت،ث،ج،د،ذ،ز،س، ش،ص،ض،ط،ظ»باشد جایز است«تاء»باب را همجنس فاء الفعل نموده در آن ادغام کنیم،و در مواردی که با این عمل،اول کلمه ساکن می شود،از آنجا که ابتدا به ساکن مُحال یا مشکل است،همزه وصل مکسوری در اول کلمه می آوریم (4).بنابراین:

[شماره صفحه واقعی : 155]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه