کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 754

صفحه 754

1- شرح رضی بر شافیه،ج 3،ص 161.

2- مفردات راغب.

3- لسان العرب.

4- در«مثال»این باب،فاء الفعل قلب به الف نمی شود(قاعده هشتم از قواعد اعلال).

2.تکلف،یعنی با زحمت و دشواری کاری را انجام دادن یا صفتی را از خود نشان دادن،مانند:تَعَلَّمَ-به زحمت آموخت،تَشَجَّعَ-به سختی از خود شَجاعت نشان داد، و مانند:تَحَلَّمَ،تصدَّقَ و تَکَفَّلَ.

3.اتخاذ،به همان معنا که در باب افتعال گذشت مانند:تَوَسَّدَ الْحَجَرَ-سنگ را برای خود بالش قرار داد،تَبَنّی زَیْداً-زید را به فرزندی گرفت.

4.طلب،یعنی خواستن ماده فعل،مانند تَعَجَّلْتُ الشّیْءَ-خواستار سرعت آن چیز شدم،تَنَجَّزْتُ الْوَعْدَ-وفای به وعده را خواستار شدم.

5.تدریج،مانند:تَجَرَّعَ الْماءَ-آب را جُرعه جُرعه نوشید،تَفَهَّمَ الْمَسْأَلَهَ-مسأله را اندک اندک فهمید.

6.تجنب،یعنی دوری کردن فاعل از ماده فعل مانند:تَأَثَّمَ-از گناه دوری کرد،تَذَمَّمَ -از مذمت کردن اجتناب کرد.

7.صیرورت،مانند:تَأَیَّمَتِ الْمَرْأَهُ-زن أَیِّم(بی همسر)شد.

8.شکایت،مانند:تَظَلَّمَ-از ظلم شکایت کرد.

9.معنای ثلاثی مجرد با تأکید و مبالغه،مانند:بَسَمَ و تَبَسَّمَ-لبخند زد،بانَ و تَبَیَّنَ- واضح شد.

پرسش و تمرین

1.افعال زیر را به باب تفعل ببرید:دَرَجَ،سَطَحَ،شَرُفَ،صَدَرَ،ضَرَّ،ذَلَّ،لَطَّ،ثَبَطَ، تَرِحَ.

2.این افعال را به باب تفعل ببرید:یَسَرَ،طاعَ،حالَ،صَبا،وَقی،رَوی،جَزَأَ،وَلِیَ.

3.ماضی معلوم فعل اول،مضارع معلوم فعل دوم و سوم،امر معلوم فعل چهارم و پنجم، ماضی مجهول فعل ششم و هفتم و مضارع و امر مجهول فعل هشتم از افعال تمرین شماره 2 را صرف کنید.

[شماره صفحه واقعی : 158]