کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 755

صفحه 755

4.کلمات زیر چه صیغه ای هستند از چه فعلی؟إدَّرُّج،یَصَّدَّرُ،إطَّوَّعَ،إزَّکّی،لِیَزَّکَّ،تَصَّدَّرانِ، تَصَّرَّفینَ،اضَّرَّرْنا،اتَّرَّحْنَ، فَأَنْتَ لَهُ تَصَدّی (1)، تَنَزَّلُ الْمَلائِکَهُ (2)، أَ فَلا تَذَکَّرُونَ (3)، فَلا جُناحَ عَلَیْهِ أَنْ یَطَّوَّفَ بِهِما (4)، تَمَنَّوْا مَکانَهُ بِالْأَمْسِ (5).

5.صَرَفَ و نَظَرَ را به باب تفعل ببرید و مضارع آن دو را به وجوه ممکن صرف کنید.

6.معنی باب تفعل را در افعال زیر بیان کنید:تَصَدَّقَ،تَعَلَّمَ،تَکَسَّرَ الزُّجاجهُ،تَصَرَّفَ،تَلَحَّفَ، تَجَسَّمَ،تَغَیَّرَ،تَخَلَّقوُا بِأَخْلاقِ اللّهِ (6)،تَجَهَّزُوا رَحِمَکُمُ اللّه (7)،تَسَحَّرُوا فَإِنَّ السَّحُورَ بَرَکَهً (8)، التَّذَلُّلُ لِلْحَقِّ أقْرَبُ إِلَی الْعِزِّ مِنَ التَّعَزُّزِ بِالْباطِلِ (9)، فَأَنْتَ لَهُ تَصَدّی (10)، تَنَزَّلُ، الْمَلائِکَهُ (11)، فَما یَکُونُ لَکَ أَنْ تَتَکَبَّرَ فِیها (12)إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا (13)، اَلَّذِی یُؤْتِی مالَهُ یَتَزَکّی (14)أَ فَلا تَذَکَّرُونَ (15).

7.چرا در مضارع مثال باب تفعل قاعده هشتم اعلال جاری نمی شود؟

[شماره صفحه واقعی : 159]

1- عبس6/.

2- القدر4/.

3- یونس3/.

4- البقره158/.

5- القصص82/.

6- بحار الأنوار،ج 58،ص 129.

7- نهج البلاغه،خطبه 204.

8- بحار الأنوار،ج 59،ص 292.

9- میزان الحکمه،ح 12551.

10- عبس6/.

11- القدر4/.

12- الأعراف13/.

13- الحجرات6/.

14- اللیل18/.

15- یونس3/.

فصل 7.باب تفاعل

اشاره

تَفاعَلَ\یَتَفاعَلُ\تَفاعُلاً،مانند:تَعامَلَ\یَتَعامَلُ\تَعامُلاً

قواعد 1،2 و 4 باب تفعُّل عیناً در باب تفاعل نیز جاری می شود.همچنین در مصدر مهموز اللام باب تفاعل چنانچه قاعده تخفیف همزه جاری شود قاعده 4 نیز جاری خواهد شد.بنابراین:

الف)تَتَعامَلُ-تَعامَلُ،تَتَعامَلانِ-تَعامَلانِ و...

ب)تَتابَعَ...-اِتّابَعَ\یَتّابَعُ\اِتّابُعاً\لِیَتّابَعْ\اِتّابَعْ

تَثاقَلَ...-اِثّاقَلَ\یَثّاقَلُ\اِثّاقُلاً لِیَثّاقَلْ\اِثّاقَلْ

و همین طور:تَدارَکَ،تَذابَحَ،تَزاوَرَ،تَسارَعَ،تَشاعَرَ،تَصاعَدَ،تَضارَعَ،تَطابَقَ و تَظاهَرَ.

ج)تَداعُو-تَداعُی-تَداعی،تَوالُی-تَوالی.

د)خَجَأَ(زد)-تَخاجُؤ-تَخاجُو-تَخاجُی-تَخاجی (1).

صرف برخی از افعال باب تفاعل چنین است:

مثال:تَواعَدَ\یَتَواعَدُ\تَواعُداً\لِیَتَواعَدْ\تَواعَدْ (2)

اجوف:تَعاوَنَ\یَتَعاوَنُ\تَعاوُناً\لِیَتَعاوَنْ\تَعاوَنْ (3)