کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 775

صفحه 775

1- الرّوم17/.

2- بحار الأنوار،ج 58،ص 187.

3- بسیاری از افعال ثلاثی مزید غیر مشهور و نادر از این قبیل است.

4- برای استاد:هرگاه-مثلاً-گفته شود:«زید در سخن خود سَوْفَ به کار برد»کلمه«سَوْفَ»در این جمله اسم است،نه حرف.رضی قدّس سرّه این نکته را مطرح کرده که شایسته است به آن توجه شود(شرح رضی بر کافیه،ج 1، ص 28 و 29).

(به ترتیب):بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم،الْحَمْدُ لِلّهِ،لا حَوْلَ وَ لا قُوَّهَ إلاّ بِاللّهِ،حَسْبِیَ اللّهُ، سُبْحانَ اللّهِ،گفت. (1)

فصل 2.فعل غیر متصرف و جامد

فصل 2.فعل غیر متصرف و جامد (2)

فعل به لحاظ داشتن یا نداشتن ماضی،مضارع و امر و صیغه های گوناگون،سه قسم است:

1.فعل متصرف و آن فعلی است که ماضی،مضارع،امر،مصدر و اسم هایی که از فعل مشتق می شوند را با صیغه های مربوط به هریک،داشته باشد،مانند:عَلِمَ و کَتَبَ.

2.فعل غیر متصرف و آن فعلی است که همۀ آنچه را که گفته شد ندارد (3).

انواعی از فعل غیر متصرف عبارت است از:

الف)ماضی و مضارع دارد،امر ندارد،مانند:زالَ یَزالُ،بَرِحَ یَبْرَحُ،فَتِئَ یَفْتَؤُ،انْفَکَّ یَنْفَکُّ،کادَ یکادُ و أَوشَکَ یُوشِکُ.

ب)ماضی دارد،مضارع و امر ندارد،مانند:مادامَ،لَیْسَ،عَسی،حَری،اخْلَوْلَقَ،أَنْشَأَ، طَفِقَ،جَعَلَ (4)،أَخَذَ،عَلِقَ،کَرَبَ و أَرَأَیْتَکَ (5).

ج)امر دارد،ماضی و مضارع ندارد،مانند:تَعالَ-بیا،هاتِ و هاءِ-بده،بیاور،حاضر

[شماره صفحه واقعی : 179]