کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 879

صفحه 879

1- البقره328/.

2- شرح الرّضی علی الکافیه،ج 3،ص 398.

3- نفسُ المصدر،ص 397؛النحو الوافی،ج 4،ص 583.

4- التحریم5/.

5- الفتح25/.

6- معنی المُماثلَهِ قد سَبَقَ فی وَزْنَی فعالِل و فَعالیل من الأوزان القیاسیَّه.

أَسْماء (1)-أسامِیّ و أسامی (2)،غُراب-غِربان-غَرابین و مَصیر-مُصْران-مَصارین (3)، سُمِّیَ«مُنْتَهَی الجُمُوع»أیضاً (4).

هذا،و هم یُسَمُّونَ کُلَّ جَمْعٍ مکسَّرٍ یُماثِلُ وَزْنُهُ وَزْنَ منتَهی الجموعِ«صیغهَ منتَهی الجُمُوع»و لَها حُکْمٌ یأتی فی محلِّه.

فَ«صیغهُ منتهَی الجُمُوع»کُلُّ جمعِ تکسیرٍ حرفُهُ الثالثُ ألِفٌ زائدَهٌ و بعدَ الألِفِ حَرْفانِ (5)أو ثَلاثَهُ أحْرُفٍ أوْسَطُها یاءٌ ساکنَهٌ (6)؛فیشمُلُ أوزاناً (7)منها:أفاعل و أفاعیل عندَ ما لم یکونا جَمْعَی جمعٍ،نحوُ:أنامِل و أباطیل؛و منها:فَعالِل و فَعالیل،نحوُ:دَراهِم و دنانیر؛ و منها:تَفاعِل و تَفاعیل،نحوُ:تَجارِب و تَماثیل؛و منها:مَفاعِل و مَفاعیل،نحوُ:مَساجِد و مَفاتیح:و منها:فَواعِل و فَواعیل،نحوُ:عَوالِم و دَوانیق؛و منها:یَفاعِل و یَفاعیل،نحوُ:یَعامِل (8)و یَنابیع؛و منها:فیاعِل و فَیاعیل،نحوُ:صَیارِف و صَیاخید (9)؛و منها:فعائل و فَعالین،نحوُ:

عَقائِب (10)و غَرابین (11)؛و منها:فَعالی و فَعالی،نحوُ:عَذاری و صَحاری؛و منها:فُعالی و فَعالِیّ، نحوُ:سُکاری و کَراسِیّ.

[شماره صفحه واقعی : 283]