دروس حوزه علمیه جدید پایه 3 صفحه 103

صفحه 103

1- شرح شواهد المغنی : 1/ 372.

المبتدأ بلا خبر ، ولا فی نحو : «کان سیری حتّی أدخلها» إن قدرت «کان» ناقصه ، فإن قدرتها تامه أو قلت : «سیری أمس حتی أدخلها» جاز الرفع ، إلاّ إن علّقت «أمس» بنفس السیر ، لا باستقرار محذوف.

الثانی من أوجه «حتی» : أن تکون عاطفه بمنزله الواو فی اللفظ و المعنی

إلاّ أنّ بینهما فرقاً من ثلاثه أوجه :

الأول : أن لمعطوف «حتی» ثلاثه شروط :

أحدها : أن یکون ظاهراً لا مضمراً کما أن ذلک شرط مجرورها ، ذکره ابن هشام الخضراوی.

ثانیها : أن یکون إمّا بعضاً من جمع قبلها کَ «قدم الحاجّ حتّی المشاه» أو جزءً من کل ، نحو : «أکلت السمکه حتی رأسها» أو کجزء ، نحو : «أعجبنی زید حتّی حدیثه» ویمتنع أن تقول : «حتی ولده».

والذی یضبط لک ذلک أنها تدخل حیث یصح دخول الاستثناء ، وتمتنع حیث یمتنع.

ثالثها : أن یکون غایه لما قبلها إمّا فی زیاده أو نقص وقد اجتمعا فی قوله (1) :

94- قَهَرناکم حتّی الکُماه ، فأنتم***تَهابوننا حتّی بَنِینا الأصاغِرا

الفرق الثانی : أنها لاتعطف الجمل ، وذلک لأن شرط معطوفها أن یکون بعضاً مما قبلها أو جزء أو کجزء منه ، کما قدمناه ، ولا یتأتی ذلک إلاّ فی المفردات.

الفرق الثالث : أنها إذا عطفت علی مجرور اُعید الخافض ، فرقاً بینها وبین الجاره ، فتقول : «مررتُ بالقوم حتی بزید» ذکر ذلک ابن الخباز وأطلقه ، وقیّده

[شماره صفحه واقعی : 104]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه