دروس حوزه علمیه جدید پایه 3 صفحه 1117

صفحه 1117

مقدم ، وهذا ممتنع ، لأن لما النافیه الصّدر ، فلا یعمل ما بعدها فیما قبلها ، وإنما هو معطوف علی (عاداً) أو هو بتقدیر وأهلک ثمودا ، وإنما جاء :

*ونحن عن فضلک ما استغنینا* [137]

لأنه شعر ، مع أن المعمول ظرف ، وأما قراءه عمرو بن فائد (مِنْ شَرِّ ما خَلَقَ) بتنوین شر ، فما بدل من شر ، بتقدیر مضاف ، أی من شر شر ما خلق ، وحذف الثانی لدلاله الأول.

الثانی : قول بعضهم فی إذ من قوله تعالی (إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا یُنادَوْنَ لَمَقْتُ اللهِ أَکْبَرُ مِنْ مَقْتِکُمْ أَنْفُسَکُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَی الْإِیمانِ فَتَکْفُرُونَ) إنها ظرف للمقت الأول ، أو للثانی ، وکلاهما ممنوع ، أما امتناع تعلیقه بالثانی فلفساد المعنی ، لأنهم لم یمقتوا أنفسهم ذلک الوقت ، وإنما یمقتونها فی الآخره.

ونظیره قول من زعم فی (یَوْمَ تَجِدُ) إنه ظرف لیحذرکم ، حکاه مکی ، قال : وفیه نظر ، والصواب الجزم بأنه خطأ ، لأن التحذیر فی الدنیا لا فی الآخره ، ولا یکون مفعولا به لیحذرکم کما فی (وَأَنْذِرْهُمْ یَوْمَ الْآزِفَهِ) لأن یحذر قد استوفی مفعولیه ، وإنما هو نصب بمحذوف تقدیره اذکروا أو احذروا.

وأما امتناع تعلیقه بالأول - وهو رأی جماعه منهم الزمخشری - فلاستلزامه الفصل بین المصدر ومعموله بالأجنبی ، ولهذا قالوا فی قوله :

783- وهنّ وقوف ینتظرن قضاءه ***بضاحی غداه أمره وهو ضامز

إن الباء متعلقه بقضائه ، لا بوقوف ولا بینتظرن ، لئلا یفصل بین قضائه وأمره بالأجنبی ، ولا حاجه إلی تقدیر ابن الشجری وغیره أمره معمولا لقضی محذوفا لوجود ما یعمل ، ونظیر ما لزم الزمخشریّ هنا ما لزمه إذ علق

[شماره صفحه واقعی : 619]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه