دروس حوزه علمیه جدید پایه 3 صفحه 120

صفحه 120

1- شرح شواهد المغنی : 1/443.

2- لم یسم قائله ، شرح شواهد المغنی : 1/445.

120- أکثرتَ فی العذل مُلحّاً دائماً***لا تُکثِرَنْ إنّی عسیت صائما

کذا قالوا ، والصّواب : أنه مما حذف فیه الخبر ، أی : أکون صائماً ؛ لأن فی ذلک إبقاء لها علی الاستعمال الأصلی.

والثانی : نادرٌ جداً کقول قسام بن رواحه :

121- عسی طیّئ من طیئ بعدَ هذه***ستُطفِئ غُلاّتِ الکُلَی والجَوانِحِ (1)

و «عسی» فیهنّ فعل ناقص بلا إشکال.

السادس : أن یقال : «عسای ، وعساک ، وعساه» وهو قلیل ، وفیه ثلاثه مذاهب :

أحدها : أنها اُجریت مُجری «لعل» فی نصب الاسم ورفع الخبر ، قاله سیبویه.

الثانی : أنها باقیه علی عملها ولکن استعیر ضمیر النصب مکان ضمیر الرفع ، قاله الأخفش ، ویرده أن إنابه ضمیر عن ضمیر إنما ثبت فی المنفصل ، نحو : «ما أنا کأنت».

الثالث : أنها باقیه علی عملها ولکن قلب الکلام ، فجعل المخبر عنه خبراً وبالعکس ، قاله المبرّد والفارسی ومدّعاهما أن الإعراب قلب والمعنی بحاله.

السابع : «عسی زیدٌ قائم» حکاه ثعلب ، ویتخرج هذا علی أنها ناقصه ، وأن اسمها ضمیر الشأن ، والجمله الاسمیه الخبر.

تنبیه

إذا قیل : «زیدٌ عسی أن یقوم» احتمل نقصان «عسی» علی تقدیر تحمّلها

[شماره صفحه واقعی : 121]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه