دروس حوزه علمیه جدید پایه 3 صفحه 1275

صفحه 1275

إنه برفع رجل ، وقد مضت الحکایه.

تنبیه : قد یکون للشیء إعراب إذا کان وحده

فإذا اتصل به شیء آخر تغیر إعرابه ؛ فینبغی التحرز فی ذلک.

من ذلک «ما أنت ، وما شأنک» فإنهما مبتدأ وخبر ، إذا لم تأت بعدهما بنحو قولک «وزیدا» فإن جئت به فأنت مرفوع بفعل محذوف ، والأصل : ما تصنع ، أو ما تکون ، فلما حذف الفعل برز الضمیر وانفصل ، وارتفاعه بالفاعلیه ، أو علی أنه اسم لکان ، وشأنک بتقدیر ما یکون ، وما فیهما فی موضع نصب خبرا لیکون ، أو مفعولا لتصنع. ومثل ذلک «کیف أنت وزیدا» إلا أنک إذا قدرت تصنع کان «کیف» حالا ؛ إذ لا تقع مفعولا به.

وکذلک یختلف إعراب الشیء باعتبار المحل الذی یحل فیه ، وسألت طالبا : ما حقیقه کان إذا ذکرت فی قولک «ما أحسن زیدا؟» فقال : زائده ، بناء منه علی أن المثال المسئول عنه «ما کان أحسن زیدا» ولیس فی السؤال تعیین ذلک ، والصواب الاستفصال ؛ فإنها فی هذا الموضع زائده کما ذکر ، ولیس لها اسم ولا خبر ؛ لأنها [قد] جرت مجری الحروف ، کما أن قلّ فی «قلّما یقوم زید» لما استعملت استعمال ما النافیه لم تحتج لفاعل ، هذا قول الفارسی والمحققین ، وعند أبی سعید [هی] تامه وفاعلها ضمیر الکون ، وعند بعضهم هی ناقصه ، واسمها ضمیر ما ، والجمله بعدها خبرها. وإن ذکرت بعد فعل التعجب وجب الإتیان قبلها بما المصدریه وقیل «ما أحسن ما کان زید» وکان تامه ، وأجاز بعضهم أنها ناقصه علی تقدیر ما اسما موصولا ، وأن ینصب زید علی أنه الخبر ، أی ما أحسن الذی کان زیدا ، وردّ بأن «ما أحسن زیدا» مغن عنه.

[شماره صفحه واقعی : 777]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه