دروس حوزه علمیه جدید پایه 3 صفحه 1681

صفحه 1681

(18) التقسیم

التقسیم: هو أن یذکر متعدد، ثم یضاف إلی کل من أفراده، ما له علی جهه التعیین نحو: کَذَّبَتْ ثَمُودُ وَ عٰادٌ بِالْقٰارِعَهِ، فَأَمّٰا ثَمُودُ فَأُهْلِکُوا بِالطّٰاغِیَهِ، وَ أَمّٰا عٰادٌ فَأُهْلِکُوا بِرِیحٍ صَرْصَرٍ عٰاتِیَهٍ [سوره الحاقه:4-6].

و کقوله: [البسیط]

و لا یقیم علی ضیم یراد به

إلا الأذلان عیر الحیّ و الوتد

هذا علی الخسف مربوط برمته

و ذا یشجّ فلا یرثی له أحد

و قد یطلق التقسیم علی أمرین آخرین:

أوّلهما: أن تستوفی أقسام الشیء نحو قوله تعالی: لَهُ مٰا فِی اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ مٰا فِی اَلْأَرْضِ وَ مٰا بَیْنَهُمٰا وَ مٰا تَحْتَ اَلثَّریٰ [طه:6]

و ثانیهما: أن تذکر أحوال الشیء مضافا إلی کل منها ما یلیق به کقوله تعالی: فَسَوْفَ یَأْتِی اَللّٰهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ أَذِلَّهٍ عَلَی اَلْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّهٍ عَلَی اَلْکٰافِرِینَ یُجٰاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اَللّٰهِ وَ لاٰ یَخٰافُونَ لَوْمَهَ لاٰئِمٍ [المائده:54]، و کقوله: [الطویل]

سأطلب حقی بالقنا و مشایخ

کأنهم من طول ما التثموا مرد

ثقال إذا لاقوا خفاف إذا دعوا

کثیر إذا شدّوا قلیل إذا عدّوا

(19) الجمع مع التفریق

الجمع مع التفریق: أن یجمع المتکلم بین شیئین فی حکم واحد، ثم یفرق بین جهتی إدخالهما کقوله تعالی: خَلَقْتَنِی مِنْ نٰارٍ، وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِینٍ [الأعراف:12].

و کقوله: [المتقارب]

فوجهک کالنار فی ضوئها

و قلبی کالنّار فی حرها

[شماره صفحه واقعی : 310]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه