دروس حوزه علمیه جدید پایه 3 صفحه 191

صفحه 191

1- قال البغدادی : «لم أقف علی قائله». شرح أبیات مغنی اللبیب : 4/364.

2- تقدم برقم 117.

(لا)

اشاره

لا علی ثلاثه أوجه :

الأول : أن تکون نافیه

اشاره

و هذه علی خمسه أوجه :

أحدها : أن تکون عامله عمل «إنّ»

و ذلک إنْ اُرید بها نفیُ الجنس علی سبیل التنصیص ، وتسمی حینئذ تبرئه ، وإنما یظهر نصب اسمها إذا کان خافضاً ، نحو : «لا صاحبَ جُود ممقوتٌ» ، أو رافعاً ، نحو : «لا حسناً فِعلُه مذموم» ، أو ناصباً ، نحو : «لا طالعاً جبلاً حاضر» ومنه «لا خیراً من زید عندنا».

وتخالف «لا» هذه «إنّ» من سبعه أوجه :

أحدها : أنها لا تعمل إلا فی النکرات.

الثانی : أن اسمها إذا لم یکن عاملاً فإنه یُبنی ، قیل : لتضمنه معنی «مِن» الاستغراقیه ، وقیل : لترکیبه مع «لا» ترکیبَ خمسه عشر ، وبناؤه علی ما ینصب به لو کان معرباً ، فیبنی علی الفتح فی نحو قول النبیّ (صلی الله علیه وآله وسلم) : «لا فقرَ أشدّ من الجهل» (1) ، ومنه قوله تعالی : (لاتَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ الیَومَ) (یوسف /92) وقول بشیر بن جذلم :

208- یاأهلَ یثربَ لا مُقامَ لکم بها***قُتِلَ الحسین (علیه السلام) فأدْمُعی مدرارُ (2)

وعلی الیاء فی نحو : «لا رجُلینِ» و «لا قائمین» ، وعلی الکسره فی نحو : «لا مُسلماتِ» وکان القیاس وجوبها ، ولکنه جاء بالفتح ، وهو الأرجح؛ لأنها الحرکه التی یستحقها المرکب.

[شماره صفحه واقعی : 192]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه