دروس حوزه علمیه جدید پایه 3 صفحه 36

صفحه 36

1- الصحیفه الکامله السجادیه ، الدعاء الرابع فی الصلاه علی أتباع الرسل ومصدقیهم : 62.

25- اُنیخت فألقت بلدهً فوقَ بلده***قلیل بها الأصواتُ إلاّ بُغامُها (1)

فإن تعریف «الأصوات» تعریف الجنس.

ومثال شبه الجمع : قوله (2) :

26- وکلّ أخ مفارِقه أخوه***لعمر أبیک إلاّ الفرقدان

مسألتان

الاُولی : أن الوصف بِ «إلاّ» وما بعدها علی قسمین :

أحدهما : أن یطابق ما بعد «إلاّ» موصوفها فی الإفراد أو غیره ، فالوصف مخصّص ، کالبیت المتقدم؛ إذالمعنی حینئذ : کل أخوین موصوفین بأنهما غیرالفرقدین.

ثانیهما : أن یخالفه ، فالوصف مؤکّد ، نحو : «له عندی عشره إلاّ درهمٌ» ؛ لأنّ المعنی عشره موصوفه بأنها غیر درهم ، وکلّ عشره فهی موصوفه بذلک. فالصفه هنا مؤکّده صالحه للإسقاط.

الثانیه : تفارق «إلاّ» هذه «غیراً» من وجهین :

أحدهما : أنه لا یجوز حذف موصوفها ، لا یقال : «جاءنی إلاّ زید» ویقال : «جاءنی غیرُ زید».

ثانیهما : أنه لا یوصف بها إلاّ حیث یصحّ الاستثناء ، فیجوز «عندی درهم إلاّ دانق» ؛ لأنه یجوز «إلاّ دانقاً» ویمتنع «إلاّ جیّد» ؛ لأنّه یمتنع «إلاّ جیّداً» ویجوز

[شماره صفحه واقعی : 37]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه