دروس حوزه علمیه جدید پایه 4 صفحه 2613

1- توحید مفضّل، ترجمه علامه مجلسی، ص7 _11 و ر.ک : پیشوای ششم حضرت امام جعفر صادق(علیه السلام)، ص47_ 58.

2- حیدر، اسد، همان کتاب، ج1، ص 70. اسم ابوحنیفه، نعمان بن ثابت بوده است.

شاگردان امام از نقاط مختلف همچون کوفه، بصره، واسط، حجاز و امثال این ها و نیز از قبائل گوناگون مانند: بنی اسد، مخارق، طیّ، سلیم، غطفان، اَزُدْ، خُزاع_ه، خثعم، مخ_زوم، بنی ض_بّه، قریش بهویژه بنی حارث بن عبدالمطلب و بنی الحسن بودند که به مکتب آن حضرت می پیوستند.(1)

در وسعت دانشگاه امام همین قدر بس که «حسن بن علی بن زیاد وشّاء» که از شاگردان امام رضا(علیه السلام) و از محدثان بزرگ بوده (و طبعاً سال ها پس از امام صادق(علیه السلام)زندگی می کرده)، می گفت: در مسجد کوفه نهصد نفر استاد حدیث مشاهده کردم که همگی از جعفر بن محمد حدیث نقل می کردند.(2)

ب_ه گفت_ه «اب_ن حج_ر عسق_لان_ی» فقها و محدثانی همچون: شعبه، سفیان ثوری، سفیان ب_ن عیینه، مالک، اب_ن جریح، اب_وحنیفه، پسر وی موسی، وهیب ب_ن خال_د، قط_ان، اب_وعاص_م، و گروه انبوه دیگ_ر، از آن حض_رت ح_دیث نق_ل کرده اند.(3)

«یافعی» می نویسد: او سخنان نفیسی در علم توحید و رشته های دیگر دارد. شاگرد او، «جابر بن حیان»، کتابی شامل هزار ورق که پانصد رساله را در بر داشت، تألیف کرد.(4)

امام صادق(علیه السلام) هریک از شاگردان خود را در رشته ای که با ذوق و قریحه او سازگار بود، تشویق و تعلیم می نمود و در نتیجه، هرکدام از آن ها در یک یا دو رشته از علوم مانند: حدیث، تفسیر، علم کلام، و امثال این ها تخصص پیدا می کردند.

گاهی امام، دانشمندانی را که برای بحث و مناظره مراجعه می کردند، راهنمایی می کرد تا با یکی از شاگردان که در آن رشته تخصص داشت، مناظره کنند.

[شماره صفحه واقعی : 371]