دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 137

صفحه 137

کالمشتبه. واعتُذر لهم عمّا ذکرناه بأ نّه إذا أعتق ثلاثه من ممالیکه یصدق علیه «هؤلاء ممالیکی» حقیقه، فإذا قیل له: أأعتقت ممالیکک؟ فقال: نعم، وهی تقتضی إعاده السؤال وتقریره، فیکون إقراراً بعتق الممالیک الذین انعتقوا دون غیرهم؛ لأصاله البراءه، والإقرار إنّما یحمل علی المتیقّن لا علی ما فیه احتمال (1).

وممّا قرّرناه یُعلم فساد الاعتذار للفرق بین قوله: «أعتقت ممالیکی» المقتضی للعموم، وبین قوله لثلاثه: «هؤلاء ممالیکی» لأنّه حینئذٍ یفید عموم المذکور دون غیره، بخلاف المطلق، فإنّه یفیده فی جمیع من یملکه بطریق الحقیقه.

وهذا لا احتمال فیه من جهه مدلول اللفظ، فکیف یتخصّص بما لا دلیل علیه ظاهراً؟

نعم، لو کان الإقرار فی محلّ اضطرار (2)کما لو مرّ بعاشر فأخبر بعتقهم لیسلم منه اتّجه القول بأ نّه لا یُعتق إلّاما أعتقه عملاً بقرینه الحال فی الإقرار، وبه وردت الروایه (3).

«ولو نذر عتق أوّل ما تلده فولدت توأمین» أی ولدین فی بطنٍ، واحِدُهما توأم-علی فَوْعل- «عُتقا» معاً إن ولدتهما دفعه واحده؛ لأنّ «ما» من صیغ العموم فیشملهما. ولو ولدتهما متعاقبین عتق الأوّل خاصّه. والشیخ

[شماره صفحه واقعی : 481]


1- المعتذر الشیخ فخر الدین فی شرحه [ الإیضاح 3:481 ]. (منه رحمه الله) .
2- فی (ش) و (ر) : الاضطرار.
3- وهی روایه الولید بن هشام فی الوسائل 16:60، الباب 60 من کتاب العتق، وفیه حدیث واحد.
کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه