کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2021

صفحه 2021

قاریان و حافظان قرآن در حادثۀ یمامه کشته شده اند و بیم آن می رود که در موارد دیگر نیز گروهی دیگر کشته شوند و قسمت عمدۀ قرآن از بین برود.آن گاه جمع آوری قرآن را مطرح ساخت.گفتم:چگونه می خواهید کاری کنید که پیامبر صلّی اللّه علیه و آله آن را انجام نداد؟گفتند:این کار ضرورت دارد و باید انجام شود.و آن اندازه سخن گفتند و به من اصرار ورزیدند تا آن را پذیرفتم.آن گاه ابو بکر به من گفت:می بینم که جوان عاقلی هستی و هرگز ما به تو اندیشۀ ناروا نمی داریم.تو کاتب وحی رسول خدا بودی،این کار را دنبال کن و بخوبی انجام ده».زید می گوید:«سنگینی این کار که بر من تحمیل شده بود از تحمّل کوه گران سخت تر بود،ولی به ناچار آن را پذیرفتم و قرآن را که بر صفحاتی از سنگ و چوب نوشته شده بود،جمع آوری کردم» (1).

روش زید در جمع قرآن

زید به جمع آوری قرآن مشغول شد و قرآن را از صورت پراکندگی درآورد و در یکجا فراهم کرد.او این کار را با همکاری گروهی از صحابه انجام داد.نخستین اقدام وی آن بود که اعلام کرد: هرکس هر چه از قرآن نزد خود دارد،بیاورد.یعقوبی می گوید:«وی گروهی مرکب از 25 نفر را تشکیل داد» (2)و خود ریاست آن گروه را بر عهده گرفت.این گروه هر روز در مسجد گرد هم می آمدند و افرادی که آیه یا سوره ای از قرآن در اختیار داشتند به این گروه مراجعه می کردند.این گروه از هیچ کس،هیچ چیز را به عنوان قرآن نمی پذیرفتند،مگر آنکه دو شاهد ارائه دهند که آنچه آورده است جزء قرآن است.شاهد اول نسخۀ خطی،یعنی نوشته ای که حکایت از وحی قرآنی داشته باشد.شاهد دوم شاهد حفظی،یعنی دیگران نیز شهادت دهند که آن را از زبان پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله شنیده اند.در اینجا دو نکته قابل توجه است:

1.از خزیمه بن ثابت انصاری (3)دو آیۀ آخر سورۀ برائت بدون شاهد پذیرفته شد،

[شماره صفحه واقعی : 124]

1- صحیح بخاری؛ج 6،ص 225.مصاحف سجستانی؛ص 6.ابن اثیر؛الکامل فی التاریخ؛ج 2،ص 247 و ج 3، ص 56.البرهان؛ج 1،ص 233.
2- تاریخ یعقوبی؛ج 2،ص 113.
3- خزیمه بن ثابت انصاری به«ذو الشهادتین»لقب یافت؛زیرا او در تمامی جنگ های پیامبر حضور داشت و از نزدیکان و شیفتگان مولی علی بود.در واقعۀ صفین و جمل شرکت داشت و اوست که حدیث«تقتل عمارا الفئه الباغیه»را در واقعۀ صفین روایت کرد.او برای پیامبر صلّی اللّه علیه و آله که از اعرابی اسبی خریده بود شهادت داد.