کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2024

صفحه 2024

ابن مسعود برای سورۀ برائت«بسم الله الرحمن الرحیم»ثبت شده بود.سپس می نویسد:

نباید آن را معتبر دانست (1).

4.این مصحف در بسیاری از آیات و کلمات قرآنی با مشهور مخالفت دارد،زیرا ابن مسعود بر این باور بود که می توان کلمات قرآن را به مترادف آن تبدیل کرد.او می گفت:«هرگاه کلمه ای بر شما دشوار باشد یا برای خواننده فهم آن مشکل آید، می توان آن را به کلمۀ دیگر که سهل و واضح است و معنای آن را دارد،تبدیل کرد».

او کلمۀ زخرف را به کلمۀ ذهب،و کلمۀ عهن را به کلمۀ صوف تبدیل می کرد.زیرا معنای هر دو کلمه در هر دو موضع یکی است.او در تعلیم یک نفر اعجمی که تلفظ کلمۀ اثیم بر وی دشوار بود،تجویز کرد تا به جای آن بگوید:«إنّ شجره الزقوم طعام الفاجر»به جای «طَعٰامُ الْأَثِیمِ» (2).

5.ابن مسعود در مصحف خود برخی کلمات را برای روشن شدن مراد آیه به کلمات دیگر تبدیل می کرد.مثلا «وَ السّٰارِقُ وَ السّٰارِقَهُ فَاقْطَعُوا أَیْدِیَهُمٰا» (3)را به«...

فاقطعوا ایمانهما»تبدیل کرد،زیرا معلوم نبود مراد آیه کدام دست است.و یا آیۀ «وَ أَقِیمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ» (4)را به صورت«و أقیموا الوزن باللسان»ثبت کرده بود،زیرا معتقد بود اقامۀ وزن به واسطۀ زبانۀ ترازوست.و یا آیه «إِنِّی نَذَرْتُ لِلرَّحْمٰنِ صَوْماً فَلَنْ أُکَلِّمَ الْیَوْمَ إِنْسِیًّا» (5)را«إنی نذرت للرحمن صمتا...»ثبت کرده بود،زیرا روزۀ صمت(سکوت)نذر کرده بود (6).

6.او احیانا الفاظی را به منظور شرح و تفسیر در ضمن جمله ها و عبارات قرآن می افزود.این گونه زوائد تفسیری که در کلام گذشتگان بسیار به چشم می خورد،در مواردی بود که موجب اشتباه با نصّ قرآنی نمی گردید.مثلا در آیۀ «کٰانَ النّٰاسُ أُمَّهً

[شماره صفحه واقعی : 127]

1- الاتقان؛ج 1،ص 65.
2- دخان 44:44. ر.ک:حموی،یاقوت؛معجم الأدباء؛ج 4،ص 193.تفسیر کبیر رازی؛ج 1،ص 213. تفسیر طبری؛ج 15،ص 163 و ج 23،ص 96. تأویل مشکل القرآن؛ص 24.
3- مائده 5:38.
4- الرحمن 55:9.
5- مریم 19:26.
6- ر.ک:تفسیر طبرسی؛ج 8،ص 421. الکشّاف؛ج 1،ص 459. ابو حامد غزالی؛احیاء علوم الدین؛ج 2،ص 77. شمس الدین الذهبی؛تذکره الحفاظ؛ج 1،ص 340.الاتقان؛ج 1،ص 47.صحیح بخاری؛ج 6،ص 228.