کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2025

صفحه 2025

وٰاحِدَهً [فاختلفوا] فَبَعَثَ اللّٰهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْکِتٰابَ بِالْحَقِّ لِیَحْکُمَ بَیْنَ النّٰاسِ فِیمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ...» (1)افزودن«فاختلفوا»برای روشن شدن این مطلب بود که بعثت انبیا پس از اختلاف بوده است (2).بنا بر نقل سیوطی از ابن مردویه،ابن مسعود می گفت:«در زمان پیامبر این آیه را این گونه تلاوت می کردیم: «یٰا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مٰا أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ [انّ علیا مولی المؤمنین] وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمٰا بَلَّغْتَ رِسٰالَتَهُ وَ اللّٰهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النّٰاسِ...» (3)از این موارد در مصحف ابن مسعود بسیار است که برای روشن شدن مفهوم آیه،بر آیات افزوده شده است.البته این افزودن ها پرسش هایی از جمله مسألۀ تحریف را مطرح کرده است.ولی بسیاری از این نسبت ها قطعی نیست و احتمال دخالت سیاست در جعل و نسبت خلاف به ابن مسعود بسیار می رود.

به ویژه که وی مخالفت هایی با حکّام وقت داشت.از طرف دیگر مواردی از این زیادت ها جنبۀ تفسیری و توضیحی دارد و در آن زمان بسیار متداول بوده است که صحابه در کنار مصحف خود مطالب تفسیری را می نوشتند،و به دیگران نقل می کردند تا مفهوم و پیام آیه در میان مردم حفظ شود (4).

مصحف ابیّ بن کعب

ویژگی های مصحف ابیّ بن کعب به شرح ذیل است:

1.ترتیب سوره های مصحف ابیّ بن کعب تقریبا هم آهنگ با ترتیب مصحف ابن مسعود بود.جز آن که سورۀ یونس را پیش از دو سورۀ انفال و برائت قرار داده بود و نیز در تقدیم و تأخیر برخی سوره ها با آن تفاوت داشت.تفاوت دیگری که با مصحف ابن مسعود داشت آن که مشتمل بر سورۀ حمد و معوذتین بود.

2.این مصحف دو سوره به نام های خلع و حفد بیش از مصاحف دیگر دارد.این دو دعای قنوت اند و به گمان این که از سوره های قرآن است،در قرآن درج شده است.

[شماره صفحه واقعی : 128]

1- بقره 2:213.
2- الکشّاف؛ج 1،ص 255.
3- مائده 5:67. ر.ک:الدر المنثور؛ج 2،ص 298.
4- ر.ک:التمهید؛ج 1،ص 322-320.