کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2034

صفحه 2034

کمیتۀ یکسان کردن مصاحف

عثمان به سرعت به یکسان کردن مصاحف اقدام کرد.نخست در پیامی عام، خطاب به اصحاب پیامبر صلّی اللّه علیه و آله آنان را به مساعدت در انجام این عمل دعوت نمود (1).

سپس چهار تن از خواص خود را برای اجرای این کار برگزید که عبارت بودند از:

زید بن ثابت که از انصار بود و سعید بن عاص و عبد اللّه بن زبیر و عبد الرحمن بن حارث بن هشام که از قریش بودند.این چهار تن اعضای اولیۀ کمیتۀ یکسان کردن مصحف ها به شمار می روند (2)که زید بر آنان ریاست داشت،چنان که از اعتراض و مخالفت ابن مسعود نسبت به انتخاب زید برمی آید؛او(ابن مسعود) گفت:«مرا از این کار کنار می زنند و آن را به کسی(زید)می سپارند که قسم به خدا، آن گاه که او در صلب مردی کافر بود،من اسلام را پذیرفته بودم» (3).عثمان خود مسئولیت سرپرستی این چهار تن را بر عهده گرفت (4)ولی آنان از عهدۀ انجام این کار بر نیامدند،و برای انجام کاری در این حد مهم،به افرادی کاردان و با کفایت نیاز داشتند.لذا از ابیّ بن کعب،مالک بن ابی عامر،کثیر بن أفلح،انس بن مالک، عبد اللّه بن عباس،مصعب بن سعد (5)،عبد اللّه بن فطیمه (6)و به روایت ابن سیرین و ابن سعد و دیگران از پنج تن دیگر که جمعا 12 نفر شدند کمک گرفتند (7).در این دوره ریاست با ابیّ بن کعب بود که او آیات قرآن را املا می کرد و دیگران می نوشتند.

به نقل ابو العالیه،اینان قرآن را از مصحف ابیّ بن کعب گرد آوردند؛ابیّ بن کعب خود املا می کرد و دیگران می نوشتند (8).

ابن حجر می گوید:«گویا در ابتدا،کار با زید و سعید بود،چه عثمان پرسید:کدام بهتر می نویسند؟گفتند:زید.سپس پرسید:کدام فصیح ترند؟گفتند:سعید.آن گاه گفت:سعید املا کند و زید بنویسد (9).سپس اضافه می کند:به افرادی نیاز داشتند که

[شماره صفحه واقعی : 137]

1- الاتقان؛ج 1،ص 59.مصاحف سجستانی،ص 21.
2- صحیح بخاری؛ج 6،ص 226.
3- فتح الباری؛ج 9،ص 17.مصاحف سجستانی؛ص 15.
4- مصاحف سجستانی؛ص 25.
5- ارشاد الساری؛ج 7،ص 449.
6- مصاحف سجستانی؛ص 33.
7- همان و رجوع کنید به:طبقات ابن سعد؛ج 3، قسمت 2،ص 62.
8- مصاحف سجستانی؛ص 30.
9- فتح الباری؛ج 9،ص 16.