کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2037

صفحه 2037

سال آغاز یکسان شدن مصحف ها

ابن حجر گفته است:«آغاز این امر،در سال بیست و پنجم هجری،سال دوم یا سوم (1)خلافت عثمان بود».او اضافه کرده است که برخی گمان کرده اند که آغاز این کار در حوالی سال سی ام هجری اتفاق افتاده و هیچ سندی بر این ادّعای خود ذکر نکرده اند (2).

ابن اثیر و برخی دیگر نیز بدون ذکر سند،این حادثه را از حوادث سال سی ام برشمرده اند.ابن اثیر می گوید:«در این سال،حذیفه به کمک عبد الرحمن بن ربیعه به جنگ رفت.و در آنجا متوجه اختلافات فراوان مردم دربارۀ قرآن شد.و در بازگشت از عثمان خواست که در این باره چاره ای بیندیشد و عثمان نیز چنین کرد» (3).

تصور می رود که ابن اثیر در تعیین این سال اشتباه کرده است،زیرا:

اولا؛به روایت ابو مخنف جنگ در سرزمین ارمنستان سال 24 اتفاق افتاده که طبری آن را نقل کرده است (4).ابن حجر نیز گفته:«ارمنستان در خلافت عثمان فتح شد و فرماندۀ لشکر سلمان بن ربیعۀ باهلی از مردم عراق بود و عثمان فرمان داد که مردم شام و عراق در این جنگ شرکت کنند.فرماندۀ لشکر شام،حبیب بن سلمۀ فهری بود و حذیفه از جمله کسانی بود که در این جنگ شرکت داشت».ابن حجر اضافه می کند:«به گونه ای که مؤرخان نقل کرده اند ارمنستان به سال بیست و پنجم،در اوایل ولایت ولید بن عقبه بن ابی معیط بر کوفه،فتح شد و ولید از جانب عثمان به ولایت کوفه نصب شده بود» (5).

ثانیا؛جنگ عبد الرحمن بن ربیعه در سال بیست و دوم واقع شده و کسی که با او

[شماره صفحه واقعی : 140]

1- اینکه می گویند این واقعه در سال دوم یا سوم خلافت عثمان اتفاق افتاده از این نظر است که در تاریخ آغاز خلافت عثمان اختلاف هست.برخی گفته اند که در دهۀ آخر ذی الحجه سال 23 مردم با عثمان بیعت کردند که در این صورت تشکیل کمیته در آغاز سال سوم خلافت عثمان خواهد بود.قولی دیگر حاکی است که در دهۀ اوّل محرم سال 24 با عثمان بیعت شده است که در این صورت تشکیل کمیته در اواخر سال دوم خلافت عثمان خواهد بود(ر.ک:تاریخ طبری؛ج 3،ص 304 و ج 4،ص 242).
2- فتح الباری،ج 9،ص 15.
3- الکامل فی التاریخ؛ج 3،ص 111.الفتوحات الإسلامیه؛ج 1،ص 175.
4- تاریخ طبری؛ج 4،ص 247-246.
5- فتح الباری؛ج 9،ص 14-13.