کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2068

صفحه 2068

به گونه ای که هم اکنون متداول است،رسانید.

با گذشت زمان خط کوفی-بر خلاف خط نسخ-سیر قهقرایی داشت.این خط حدود دو قرن رواج داشت،سپس از میان رفت و از آن پس مصحف ها با خط زیبای نسخ نوشته می شد (1).

اول کسی که نقطه را در مصحف به کار برد

خطی را که عرب ها از سریانی و نبطی اقتباس کردند بدون نقطه بود و خطوط سریانی تا امروز نیز بدون نقطه است.عرب ها تا نیمۀ قرن اوّل،خطوط اقتباسی را بدون نقطه می نوشتند.از این پس خط عربی دورۀ جدید خود را آغاز می کند.

دوره ای که نقطه و علایم حرکات کلمه وارد خط می شود.زمانی که حجاج بن یوسف ثقفی از جانب عبد الملک بن مروان(86-75)حاکم عراق بود،مردم با کار برد نقطه آشنا شدند و حروف نقطه دار را از بی نقطه مشخص ساختند.این کار به وسیلۀ یحیی بن یعمر و نصر بن عاصم،شاگردان ابو الاسود دئلی متداول گردید (2).

علت این عمل وجود«موالی» (3)بود که در این زمان تعداد آنان رو به گسترش نهاده بود و سرزمین اسلامی پر بود از کسانی که با لغت عرب بی گانه بودند.برخی از آنان در زمرۀ دانشمندان و قرّاء به شمار می آمدند،در حالی که زبان آنان عربی نبود و ناگزیر انحرافاتی در تلفظ آنان وجود داشت. ازاین رو تغییراتی در قرائت رخ می داد که جامعۀ اسلامی را نگران ساخت.

ابو احمد عسکری (4)گزارش می دهد:مردم چهل و اندی سال تا زمان عبد الملک بن مروان با قرآن عثمانی سر و کار داشتند.سپس تغییرات فراوانی در قرائت آن رخ

[شماره صفحه واقعی : 171]

1- ر.ک:دائره المعارف القرن العشرین؛ج 3،ص 621.جرجی زیدان؛تاریخ تمدن اسلامی،ج 3،ص 60-58 ابن خلدون؛المقدمه؛ص 421-417.خلیل یحیی النامی؛اصل الخط العربی؛ج 3.ترکی عطیه بخط العربی الاسلامی؛ص 22.عبد الفتاح عباده؛انتشار الخط العربی؛ص 15-13.ناجی المصرف،مصور الخط العربی؛ ص 338.محمد طاهر الملکی الکردی؛تاریخ الخط العربی و آدابه؛ص 54.
2- دائره المعارف القرن العشرین؛ج 3،ص 722.مناهل العرفان؛ج 1،ص 400-399. تاریخ القرآن؛ص 68.
3- موالی به کسانی می گویند که غیر عرب اند و در میان عرب با آنان پیوند دارند.
4- ابو احمد عسکری؛التصحیف و التحریف؛ص 13.