کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2083

صفحه 2083

عمیق میان قاریان قرآن بود.به علت همین نارسایی ها در رسم الخط مصحف بود که برخی از پیشینیان از آن سلب اعتماد نموده،بسیاری از موارد ابهام قرآن را غلط پنداشته اند و از خطاکاری های نویسندگان اصلی قرآن شمرده اند.چنان که از ابن عباس روایت شده که او آیۀ «وَ قَضیٰ رَبُّکَ أَلاّٰ تَعْبُدُوا إِلاّٰ إِیّٰاهُ» (1)را«و وصیّ»قرائت می کرد و می گفت:«آیه در اصل به این نحو بود و بر اثر چسبیدن واو دوم به صاد، مردم آن را«قضی»خوانده اند».البته روشن است که در نوشته های اولیه نقطه نیز وجود نداشته و زمینۀ چنین تصوری پیش آمده است.

ابن اشته می گوید:«نویسنده در نوشتن کلمۀ«و قضی»مرکب زیاد به کار برده و در نتیجه واو به صاد چسبیده است» (2)و نیز از ابن عباس روایت شده است که«آیۀ 31 از سورۀ رعد را به این نحو می خواند:«أ فلم یتبیّن الّذین آمنوا».به او گفته شد در مصحف«أ فلم ییأس»آمده است،ولی او گفت:گمان می کنم نویسنده اشتباه کرده، دندانه های حروف را درست ننوشته است» (3).باید توجه داشت که در نوشته های پیشین به جای الف-در وسط کلمه-دندانه می گذاردند.لذا«ییئس»با«یتبیّن»جز در شمارۀ دندانه ها در نوشتن چندان تفاوتی نداشت.

2.بی نقطه بودن حروف

یکی از عواملی که در قرائت قرآن مشکلات فراوانی ایجاد نمود،بی نقطه بودن حروف معجمه(نقطه دار)و جدا نساختن آن از حروف مهمله(بی نقطه)بود.لذا میان«س»و«ش»در نوشتن هیچ فرقی نبود.همچنین میان«ب»،«ت»و«ث»؛«ج»، «ح»و«خ»؛«ص»و«ض»؛«ط»و«ظ»؛«ع»و«غ»؛«ف»و«ق»؛«ن»و«ی»تفاوتی وجود نداشت.خواننده باید با دقت در معنای جمله و ترکیب کلامی تشخیص می داد که حرف موجود،جیم است یا حا و یا خا.همچنین حرف مورد نظر با است یا تا و ثا،نون است یا یا.

از این جهت در سورۀ حجرات در قرائت کسائی آمده است: «إن جاءکم فاسق

[شماره صفحه واقعی : 186]

1- اسراء 17:23.
2- الاتقان؛ج 1،ص 180.الدر المنثور؛ج 4،ص 170.
3- فتح الباری؛ج 8،ص 283-282 و رجوع کنید به:تفسیر طبری؛ج 13،ص 104. الاتقان؛ج 1،ص 185.