کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2085

صفحه 2085

مجزوم خوانده و دیگران آیه را با«تا»و فتح و تخفیف«طا»به صورت فعل ماضی خوانده اند (1).

ابن ابی هاشم گفته است:«سبب اختلاف در قرائات سبع این است که مصاحف فرستاده شده به مناطق و مراکز اسلامی،از هرگونه علایم مشخصه،نقطه و شکل، عاری بود.مردم از همین مصاحف برداشت می کردند،لذا میان قاریان شهرها اختلاف پدید می آمد» (2).

استاد بزرگوار آیت اللّه خویی فرموده است:«روشن نیست که اختلاف در قرائات منسوب به نقل باشد.بلکه به اجتهادات قرّاء منسوب است و مؤید آن تصریح بزرگان در این زمینه است.بلکه اگر ملاحظه شود که مصحف های اولیه از نقطه و شکل(اعراب و حرکات)خالی بوده،این احتمال قوت پیدا می کند» (3).

4.نبودن الف در کلمات

یکی دیگر از عواملی که در رسم الخط مشکل می آفرید،نبودن الف در رسم الخط آن روز بود.خط عربی کوفی از خط سریانی نشأت گرفته است.در خط سریانی مرسوم نبود که الف وسط کلمه را بنویسند و آن را اسقاط می کردند.چون قرآن در ابتدا با خط کوفی نگاشته می شد،الف های وسط کلمه مانند«سماوات»را نمی نوشتند(به این صورت:سموت).بعدها که علایم مشخصه ایجاد شد،الف را صرفا با علامت الف کوچک در بالای کلمه مشخص می ساختند،مانند«سموت».

این امر(اسقاط الف وسط کلمه)بعدها در بسیاری از موارد منشأ اختلاف قرائت گردید.مثلا نافع و ابو عمرو و ابن کثیر «مٰا یَخْدَعُونَ» (4)را «و ما یخادعون الاّ انفسهم» خوانده اند.به دلیل آنکه این کلمه در صدر آیه با همین وزن و اسقاط الف نوشته شده بوده است،پس گمان برده اند این کلمه هم همان گونه است (5).در صورتی که

[شماره صفحه واقعی : 188]

1- الکشف عن وجوه القراءات السبع،ج 1؛ص 268.
2- طاهر بن احمد جزایری،التبیان،مطبعۀ منار 1334،ص 86.البیان،ص 86.
3- البیان؛ص 181.
4- بقره 2:9.
5- الکشف عن وجوه القراءات السبع؛ج 1،ص 224.