کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2086

صفحه 2086

مقتضای معنای آیه،بدون الف است.و نیز آیۀ «وَ حَرٰامٌ عَلیٰ قَرْیَهٍ أَهْلَکْنٰاهٰا أَنَّهُمْ لاٰ یَرْجِعُونَ» (1)چون بدون الف ثبت شده بود،حمزه و کسائی و شعبه آن را«حرم»با کسر حاء مهمله خوانده اند (2).

ابو جعفر و بصریّون: «وَ إِذْ وٰاعَدْنٰا مُوسیٰ أَرْبَعِینَ لَیْلَهً» (3)در همین سوره و سورۀ اعراف و طه را،بدون الف«وعدنا»(ماضی ثلاثی مجرد)خوانده اند و دیگران با الف.نافع «فِی غَیٰابَتِ الْجُبِّ» (4)را«فی غیابات...»خوانده،به گمان این که جمع است، زیرا این کلمه در مصحف بدین گونه رسم شده بود«غیبت الجب».لذا هرکس طبق اجتهاد خود آن را جمع یا مفرد خوانده و دلایل قرائت خود را مشروحا بیان داشته است (5).

خلاصه،این گونه عوامل-که به برخی اشاره شد (6)-موجب گردید که قرّاء بر سر رسیدن به قرائت،با هم اختلاف کنند و هریک طبق اجتهاد خود و دلایلی که در دست دارد،قرائت خود را توجیه نماید.

قرّاء سبعه و راویان آن ها

به دلایلی که ذکر شد قرائت قرآن بین قاریان در مواردی اختلافی بود و تعداد قاریان در طی سالیان متمادی افزایش می یافت تا این که ابن مجاهد از میان کلیه قرائات،هفت قرائت را برگزید که هر کدام دو راوی دارند:

1.ابن عامر:عبد اللّه بن عامر یحصبی(متوفای 118)قاری شام؛دو راوی او هشام بن عمّار(245-153)و ابن ذکوان(242-173)هستند که هرگز ابن عامر را درک نکرده اند.

2.ابن کثیر:عبد اللّه بن کثیر دارمی(متوفای 120)قاری مکه؛دو راوی او بزّی (250-170)و قنبل(295-191)هستند که هرگز او را درک نکرده اند.

[شماره صفحه واقعی : 189]

1- انبیا 21:95.
2- شرح مورد الظمآن؛ص 126.
3- بقره 2:51.
4- یوسف 12:80.
5- الکشف عن وجوه القراءات السبع؛ج 2،ص 5.
6- عوامل مؤثّر در به وجود آمدن اختلاف در قرائات را تا بیش از هفت عامل عمده در«التمهید،ج 2»یادآور شده ایم بدانجا رجوع شود.