کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2113

صفحه 2113

داشته اند،ولی مشمول این حدیث نگردیده اند،مانند آن باشد که پیامبر صلّی اللّه علیه و آله تنها به ابن مجاهد سفارش کرده باشد تا مصداق«احرف سبعه»را تعیین کند،و گذشتگان و آیندگان را از آن محروم سازد.

ابو محمد هروی می گوید:«این سخن درستی نیست که حدیث«احرف سبعه» مربوط به قرائت های هفت گانه است که قرّاء آن در زمان های بعد متولد شده اند، زیرا این سخن منجرّ به آن می شود که حدیث بدون فایده باشد تا این که اینان به وجود آیند و نیز لازمۀ این سخن آن است که برای هیچ یک از صحابه،جایز نبوده است که قرآن را قرائت کنند،مگر اینکه از پیش بدانند که قرّاء سبعه بعدا چه نحو قرائتی را اختیار کرده و بدان قرائت می کنند».وی اضافه می کند:«من این مطلب را به خصوص یادآور شدم،زیرا گروهی از عامّۀ مردم به آن دل بسته اند» (1).

خلاصۀ بحث

از مجموع بحث های گذشته روشن گردید که اثبات تواتر قرائت ها از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله امری محال می نماید،زیرا:

-هیچ دلیلی بر اثبات این مدّعا وجود ندارد.

-اختلاف قرائت ها دارای اسباب و عواملی بوده که موجب پیدایش اختلاف بین قرّاء گردیده است.

-تمام سندهای قرائت ها که در کتب قرائت آمده،در زمرۀ اسناد آحاد است و هیچ یک از آن ها متواتر نیست علاوه بر شک و تردیدی که در مورد صحت این سندها وجود دارد و آثار جعل در آن دیده می شود و چه بسا سندهای ساختگی و تشریفاتی باشند.

-ایرادات و اعتراضات بسیاری از علما و بزرگان امّت بر بسیاری از قرائت های این قرّاء که اگر آن ها متواتر از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله بود،هیچ مسلمانی را جرأت ایراد و اعتراض بر آن نبود.

-وجود قرائت های شاذّ از قرّاء سبعه که منافی با تواتر است.

[شماره صفحه واقعی : 216]

1- الکافی از ابو محمد هروی.ر.ک:البرهان،ج 1،ص 33.