کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2138

صفحه 2138

نیست طبرسی این سخن را از کجا آورده که در منابع موجود اثری از آن یافت نمی شود.علاوه که این سخن با تصریح خود عاصم نیز مخالفت دارد که قرائتی را که به حفص آموخته صرفا از طریق ابو عبد الرحمن سلمی از علی علیه السّلام گرفته و ابو بکر ابن عیاش را نشاید که در آن دخالتی کند یا تغییری دهد.به نظر می رسد تسامحی در این نسبت ناروا رخ داده باشد.

آیا حفص مخالفتی با عاصم دارد؟

ابن جزری می گوید:«حفص گفته است:من در هیچ موردی با قرائت عاصم مخالفتی نداشتم،مگر در مورد کلمۀ«ضعف»که سه بار در این آیه تکرار شده است:

«اللّٰهُ الَّذِی خَلَقَکُمْ مِنْ ضَعْفٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّهً ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ قُوَّهٍ ضَعْفاً» (1)عاصم، کلمۀ«ضعف»را به فتح ضاد و حفص،به ضمّ ضاد خوانده است» (2).ابو محمد مکی می گوید:«ابو بکر و حمزه این کلمه را در هر سه مورد به فتح ضاد خوانده اند و گفته شده است که حفص نیز آن را به فتح ضاد از عاصم روایت کرده؛ولی خود بر مبنای روایت عبد اللّه بن عمر،آن را به ضمّ ضاد خوانده است.ابن عمر گفته است که من این کلمه را در حضور پیامبر صلّی اللّه علیه و آله به فتح ضاد خواندم و پیامبر صلّی اللّه علیه و آله قرائت مرا تصحیح کرد و در هر سه مورد به ضمّ ضاد خواند».مکی اضافه می کند که:«از حفص روایت شده که گفته است:من در قرائتی که از عاصم فرا گرفتم،در هیچ مورد با وی اختلافی نداشتم و مخالفتی نکردم،مگر در مضموم خواندن این سه کلمه» (3).

به نظر می رسد این نسبت کاملا ناروا است و هرگز حفص بر خلاف قرائت عاصم قرائت نکرده و چنین چیزی نگفته است و لذا مکی به صراحت آن را به حفص نسبت نداده و با لفظ مجهول (4)(گفته شده و روایت شده)این موضوع را با شک و تردید نقل می کند.به طوری که گویی صحّت و درستی آن برایش روشن نیست.این نکته ای است که ما نیز آن را ترجیح می دهیم؛زیرا اعتماد شخصیّتی مانند حفص به

[شماره صفحه واقعی : 241]

1- روم 30:54.
2- طبقات القرّاء،ج 1،ص 254.
3- الکشف عن وجوه القراءات،ج 2،ص 186.
4- «روی عن حفص»یا«ذکرهن حفص».