کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2154

صفحه 2154

به آن راه نمی یابد.[زیرا]از جانب کسی نازل گشته که فرزانۀ ستوده است».بر همۀ این پندارها خطّ بطلان می کشد. «وَ اللّٰهُ غٰالِبٌ عَلیٰ أَمْرِهِ وَ لٰکِنَّ أَکْثَرَ النّٰاسِ لاٰ یَعْلَمُونَ (1)؛ خداوند بر کار خویش چیره است،ولی بیشتر مردم نمی دانند».

2.نسخ لفظ و بقای محتوا

بدین معنا که در قرآن آیه ای وجود داشته که مشتمل بر حکمی از احکام شرعی بوده،سپس لفظ و عبارت آیه برداشته شده(منسوخ گردیده)گرچه محتوای آن که یک حکم شرعی است،همچنان ثابت مانده و نسخ نگردیده است.

برای شاهد،آیاتی شمرده اند؛از جمله آیۀ رجم«الشیخ و الشیخه إذا زنیا فارجموهما البته نکالا من اللّه و اللّه عزیز حکیم» (2).خلیفۀ دوم اصرار داشت که این آیه از قرآن است و زید بن ثابت بی جهت آن را در قرآن ثبت نکرد و تا آخرین روز حیات خود بر همین عقیده بود،گرچه هیچ یک از صحابه از وی نپذیرفت.

در قرآن کریم،تنها مسألۀ جلد زانی(100 تازیانه)بر ارتکاب زنا مطرح است.

ولی عمر عقیده داشت که مسألۀ رجم زانی طبق آیۀ فرض شده نیز مطرح بوده است.ولی عبارت«شیخ و شیخه»به معنای پیرمرد و پیرزن است که هرگاه مرتکب زنا شدند سنگسار می شوند.

کسانی که این گمان را از عمر باور کرده اند،در تفسیر«شیخ و شیخه»مانده اند که چرا سنگسار شدن ویژۀ پیران باشد؟!لذا مالک بن انس(پیشوای فرقۀ مالکیّه)در کتاب«الموطّأ»آن را به ثیّب و ثیّبه(مرد و زنی که همسر گرفته اند)تفسیر کرده است (3).ولی آن هم درست نیست،زیرا«رجم»مخصوص«محصن و محصنه»(مرد و زنی که همسر دارند)است.این اخصّ از«ثیّب و ثیّبه»است که همسر گرفته

[شماره صفحه واقعی : 257]

1- یوسف 12:21.
2- ابن حزم،المحلّی،ج 11،ص 236-234.صحیح بخاری،ج 8،ص 211-208.صحیح مسلم،ج 4،ص 167 و ج 5،ص 116.مسند احمد،ج 1،ص 23 و ج 5،ص 132 و 138 و ابو داود،الحدود23/ و ترمذی، الحدود7/.ابن ماجه،الحدود9/.دارمی،الحدود16/.موطأ مالک،الحدود10/.
3- ر.ک:جلال الدین سیوطی،تنویر الحوالک،شرح موطّأ،ج 3،ص 42 و نیز ابن حجر عسقلانی،فتح الباری،در شرح بخاری،ج 12،ص 127.