کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2165

صفحه 2165

صورت نگرفته است. ازاین رو شبهۀ وجود آیات منسوخۀ در قرآن که موجب گمراه شدن مراجعه کنندگان باشد،اساسا منتفی است.

شبهات پیرامون نسخ

با برداشتی که تا اینجا از مسألۀ نسخ داشته ایم،بیشتر شبهات مطرح شده دربارۀ نسخ در قرآن خودبه خود منتفی است که ذیلا به آن ها اشاره می شود:

شبهۀ اول:«نسخ»در تشریعیّات مانند«بدا»در تکوینیّات،به مفهوم واقعی آن بر خداوند مستحیل است،زیرا نسخ و بدا هر دو مفهومی یکسان دارند و آن«نشأه رأی جدید؛پیدایش دیدگاه نوین»که از قبل پیش بینی نشده است.سپس با برخورد با موانع،تغییر رأی داده و تشریع یا تکوین جدیدی را آغاز می کند.این معنا مستلزم جهل سابق است و با علم ازلی خداوندی منافات دارد! پاسخ این شبهه را پیش از این روشن ساختیم که نسخ و بدا هر دو بر حسب ظاهر چنین می نمایند.امّا در علم ازلی الهی همین تغییر فعلی پیش بینی شده بوده است، و فقط بر مردم پوشیده بوده و در موقع خود روشن می گردد،و مردم چنین می پنداشته اند که تغییر رأیی حاصل گشته است.مثلا تکلیفی که سابقا به گونۀ مطلق تشریع گردیده،بر حسب ظاهر(اطلاق ازمانی)گمان استمرار و تداوم می رفت،که خداوند در وقت خود روشن ساخت که از اول مقیّد بوده و اجل زمانی داشته که بر مردم پوشیده بوده است و اکنون آشکار گشت.همچنین-در مورد بدا-تغییراتی که در تکوینیّات داده می شود،همه از قبل پیش بینی شده بوده،و در وقت خود روشن می گردد.لذا نسخ و بدا،هر دو ظاهری اند نه حقیقی.

شبهۀ دوم:آنکه وجود آیات منسوخه در قرآن موجب گمراهی می گردد و برخی ندانسته آیۀ منسوخه را مورد عمل قرار می دهند.جواب این شبهه روشن است،چه اینکه پیامدهای جهل و نادانی افراد جاهل از خودشان نشأت گرفته و اگر اهل دانش و تحقیق باشند به آسانی می توانند ناسخ را از منسوخ،عام را از خاص و مطلق را از مقید جدا سازند.همان گونه که جدا ساختن آیات متشابهه از آیات محکمه کار دشواری است ولی برای دانشمندان ثابت قدم(راسخون فی العلم)

[شماره صفحه واقعی : 268]