کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2166

صفحه 2166

سهل و امکان پذیر است.

شبهۀ سوم:بودن آیات ناسخ و منسوخ در قرآن مستلزم وجود تنافی میان برخی آیات قرآن است که با آیۀ «أَ فَلاٰ یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ کٰانَ مِنْ عِنْدِ غَیْرِ اللّٰهِ لَوَجَدُوا فِیهِ اخْتِلاٰفاً کَثِیراً» (1)سازگار نیست،زیرا این آیه هرگونه تضاد و تنافی میان آیات را نفی می کند.

ولی باید توجّه داشت که وجود تنافی در صورتی است که ظاهری نباشد.هرگاه حکم منسوخ زمانا و ملاکا با حکم ناسخ مغایرت داشت،و هریک در جای خود مشتمل بر مصلحت زمانی خویش بود،در آن صورت تنافی مرتفع می گردد.در حقیقت هیچ گونه تضادّی میان دو حکم یادشده وجود ندارد.نهایت أمر آنکه مراجعه کننده بایستی جهت یادشده را که موجب رفع تنافی است آگاهی داشته باشد،همان گونه که قبلا متذکر شدیم.

شبهۀ چهارم:اساسا وجود آیات منسوخه در قرآن چه فایده ای می تواند داشته باشد،جز تلاوت لفظ و فارغ از محتوی؟!ولی با تصویری که از آیات منسوخه در قرآن ارائه دادیم که اکثر قریب به اتفاق آیات منسوخه از نوع نسخ مشروط به شمار می آیند،روشن گردید که حتی آیات به ظاهر منسوخ هریک در ظرف مناسب خود و شرایط پیش آمده در طول زمان،کاربرد مخصوص خود را خواهد داشت.این گونه نیست که ملاک وجودی آن به طور کلی منتفی گردیده باشد.

علاوه که نفس وجود آیات ناسخ و منسوخ در قرآن،سیر تدریجی و مراحل تشریع احکام را نشان می دهد.این خود یک ارزش تاریخی-دینی است که مراحل تکامل شریعت را می رساند.

در پایان باید توجّه داشت که اهمیّت موضع قرآن تنها در جنبۀ تشریعات آن نیست و جنبه های دیگر آن از جمله:اعجاز بیانی آن-تا سند زندۀ اسلام باشد-نیز از اهمیّت بسزایی برخوردار است و بایستی همیشه ثابت و استوار باقی بماند.هر آیه خود سند اعجاز به شمار می رود و با جاوید بودن اسلام جاوید خواهد ماند.

[شماره صفحه واقعی : 269]

1- نساء 4:82.