کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2191

صفحه 2191

مِنْ رَسُولٍ» (1)تهافتی وجود ندارد و با«لا یعلم الغیب إلاّ اللّه»منافاتی نخواهد داشت.

اضافه آن که،بر خلاف مقتضای بلاغت است که خداوند حکیم کتابی را به عنوان دستور زندگی و راهنمای هدایت بر مردم عرضه بدارد،سپس به آنان بگوید:درون آن،فرازهایی وجود دارد که حتما قابل فهم نیست و راه رسیدن به آن بر روی همگی شما بسته است.معقول نیست چنین سخنی از حکیم صادر گردد.آری معقول است بگوید فرازهایی وجود دارد که به ظاهر مشتبه و موجب دست آویز کج دلان می گردد،که کلید فهم آن در دست ماست و تنها از جانب ما به آن هدایت می شوید.

پس حصر در آیه،صرفا جنبۀ سلب دارد و علم به تأویل را تنها از کج دلان و کج اندیشان نفی می کند.

نمونه هایی از آیات متشابهه

اشاره

پیش از این یادآور شدیم که تشابه در آیات قرآن دوگونه است:تشابه اصلی و تشابه عرضی.تشابه اصلی آن بود که کوتاهی لفظ موجب نارسایی در افادۀ بلندای معنا شده و احیانا شبهه انگیز شود.این آیات بیشتر در رابطه با اصول معارف و معرفت شناختی است.اشاره شد که تعداد این قبیل آیات متشابهه نسبت به مجموع آیات قرآنی اندک است و با مراجعه به آیات محکمه که«ام الکتاب » می باشند و نیز احادیث پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله و ائمۀ اطهار علیهم السّلام و سلف صالح(رض) این گونه تشابه قابل رفع است.

عمده،تشابه عرضی است که بر اثر برخورد و تضارب آرا و عقاید و پیدایش مذاهب و گرایش های مختلف که در زمان های متأخر از عصر نزول در جامعۀ اسلامی رخ داد،به وجود آمد و هر فرقه و گروه برای پشتوانۀ مذهب خود و یافتن دستاویزی عوام پسند،به سراغ قرآن رفته،آیاتی را که تا دیروز محکم بودند با تفسیرهای خودخواهانه متشابه ساختند.بیشترین آیات متشابهه که امروزه مطرح است از این قبیل می باشد.ذیلا نمونه هایی از هر دو نوع را بر حسب دسته بندی که در بخش متشابهات کتاب«التمهید فی علوم القرآن»(ج 3)انجام گرفته می آوریم:

[شماره صفحه واقعی : 294]

1- جنّ 72:27-26.