کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2195

صفحه 2195

از او است(یعنی مبادی صفات را قرین ذات او نداند)چه هر صفتی خود گواه است که از موصوف جدا است و هر موصوف خود گواه است که از صفت جدا است، پس هر که خدای سبحان (1)را وصف کند(به گونه ای که دیگران را وصف می کند) هرآینه او را با قرینی پیوسته است و آن که با قرینش پیوندد،دوتایش دانسته(یعنی در ازل،ذات و صفت را قرین یکدیگر دانسته و حقیقت الهی را مرکب از دو چیز گرفته است)و هر که دوتایش بداند،او را حقیقتی دارای جزء دانسته(زیرا لازمۀ ترکیب،داشتن اجزاء است)و هر که او را(مرکب و)دارای جزء بداند،او را نشناخته است».

نفی تحیّز

تحیّز عبارت است از اشغال مکان و دارا بودن جهت خاص.این از ویژگی های موجودات مادی و لازمۀ جسمیّت است.به این معنا که فراغی را پر کند و فضایی را به وجود خود اشغال کند و به این سبب در جهت خاصی قرار می گیرد و دارای ابعاد شش گانه(راست،چپ،جلو،پشت،بالا و پایین)می گردد.لذا«تحیّز»از ذات حق منتفی است،زیرا موجودی مجرد است.یعنی موجودی ماورای ماده و از تمامی ویژگی های جسمانی منزّه است.

اشعری قایل به تحیّز می باشد و خدا را دارای مکان و در جهت فوق(بالا) می داند.شواهدی از آیات قرآن داده است.از جمله:

«الرَّحْمٰنُ عَلَی الْعَرْشِ اسْتَویٰ» (2).

«یُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمٰاءِ إِلَی الْأَرْضِ ثُمَّ یَعْرُجُ إِلَیْهِ» (3).

«یَخٰافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ» (4).

«أَ أَمِنْتُمْ مَنْ فِی السَّمٰاءِ أَنْ یَخْسِفَ بِکُمُ الْأَرْضَ» (5).

[شماره صفحه واقعی : 298]

1- سبحان واژه ای است که دربارۀ خدا به عنوان تنزیه ذات او به کار می رود.یعنی خداوند پاک و منزّه از هرگونه وصف ناشایست است.
2- طه 20:5.
3- سجده 32:5.
4- نحل 16:50.
5- ملک 67:16.