کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2205

صفحه 2205

زمینه تمسّک جسته است؛از جمله:

1. «وَ اللّٰهُ خَلَقَکُمْ وَ مٰا تَعْمَلُونَ (1)؛شما و آن چه انجام می دهید،خدا آفریده است».

2. «اللّٰهُ خٰالِقُ کُلِّ شَیْءٍ (2)؛خداوند آفرینندۀ همه چیز است».

3. «مٰا أَصٰابَ مِنْ مُصِیبَهٍ فِی الْأَرْضِ وَ لاٰ فِی أَنْفُسِکُمْ إِلاّٰ فِی کِتٰابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهٰا (3)؛ هیچ ناگواری نه در زمین و نه در نفس های شما[-در زندگی شما]رخ نمی دهد مگر آنکه پیش از اینکه آن را پدید آوریم در دفتر سرنوشت ثبت گردیده است».

4. «وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَ أَبْکیٰ (4)؛و او است که می خنداند و می گریاند».

قایلین به جبر اضافه کرده اند:

5. «وَ مٰا تَشٰاؤُنَ إِلاّٰ أَنْ یَشٰاءَ اللّٰهُ (5)؛[و انجام عملی را]اراده نمی کنید مگر آنکه خداوند اراده کرده باشد».

6. «مٰا کٰانُوا لِیُؤْمِنُوا إِلاّٰ أَنْ یَشٰاءَ اللّٰهُ (6)؛ایمان نمی آوردند مگر آنکه خدا بخواهد».

7. «وَ لَقَدْ ذَرَأْنٰا لِجَهَنَّمَ کَثِیراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ (7)؛و در حقیقت بیشترین جن و انس را برای دوزخ آفریده ایم»؛یعنی در اصل آفرینش برای تباه بودن و عقاب شدن آفریده شده اند،نه آن که خود موجب تباهی خویش گردیده تا با دست خود عقوبت را برای خود فراهم کرده باشند! (8).

فرضیّۀ کسب

ابو الحسن اشعری برای توجیه نمودن رأی خود-در مقابل اعتراضاتی که بر وی شده که اگر افعال اختیاری انسان از ارادۀ او بیرون باشد جایی برای مطرح ساختن صفات فضائل و رذائل،باقی نمی ماند و نیز مسألۀ ستایش و نکوهش و مدح و ذمّ موردی نخواهد داشت،علاوه که تبشیر و انذار و ترغیب و تهدید و وعد و وعید و

[شماره صفحه واقعی : 308]

1- صافات 37:96.
2- زمر 39:62.
3- حدید 57:22.
4- نجم 53:43.
5- انسان 76:30.
6- انعام 6:111.
7- اعراف 7:179.
8- ر.ک:الإبانه،ص 6 و ص 59-49.اللمع،ص 113 هر دو از ابو الحسن اشعری.تفتازانی،شرح عقاید نسفیه، چاپ کابل،ص 61-60.