کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2215

صفحه 2215

فصل هفتم : وجوه و نظائر در قرآن

اشاره

یکی از مسایل قرآنی،مسألۀ«وجوه و نظائر»است،که راه احتمال را در فهم معانی قرآن باز نموده و گاهی موجب اشتباه برخی و گاه موجب دستاویزی برای فتنه جویان شده است.فهم معانی قرآن نیاز به ورزیدگی و اندیشۀ عمیق دارد تا امکان سدّ احتمالات میسّر گردد،لذا شناخت وجوه و احتمالات و نیز اشباه و نظائر یک ضرورت تفسیری به شمار می رود.در این زمینه کتاب ها و رساله های فراوانی نوشته شده و نیز تألیفاتی با عنوان«غریب القرآن»یا«تأویل مشکل القرآن»ارائه شده است.پیشینیان در این زمینه کوشش فراوانی نموده و برای حل مشکلات قرآنی آثار نفیسی از خود به یادگار گذارده اند.

اولین کسی که در این وادی قدم نهاد،ابو الحسن مقاتل بن سلیمان بلخی خراسانی(متوفای 150)است.وی از تابعین به نام شمرده می شود (1).کتاب وی

[شماره صفحه واقعی : 318]

1- از معاصرین وی و کمی پس از وی که در این زمینه نوشته اند،می توان افراد زیر را نام برد:1.ابان بن تغلب بن رباح(متوفای 141)،تابعی بزرگ و صحابی برومند سه امام:علیّ بن الحسین السجاد و محمد بن علی الباقر و جعفر بن محمد الصادق،که دارای منزلتی شامخ می باشد؛2.محمد بن السائب کلبی(متوفای 146)صاحب تاریخ و تفسیر معروف؛3.مورّج بن عمرو سدوسی(متوفای 174)؛4.علیّ بن حمزۀ کسائی(متوفای 182)از قرّاء سبعه و نحوی معروف؛5.نظر بن شمیل(متوفای 203)؛6.قطرب محمد بن المستنیر(متوفای 206)؛ 7.قرّاء یحیی بن زیاد(متوفای 207)؛نحوی و ادیب بزرگ معروف؛8.ابو عبیده معمر بن مثنّی(متوفای 210) لغوی مشهور؛9.اخفش اوسط سعید بن مسعده(متوفای 216)؛10.ابو عبید قاسم بن سلام(متوفای 223)؛ 11.ابو العباس ثعلب احمد بن یحیی بن یسار(متوفای 291)؛12.احمد بن محمد بن یزداد بن رستم(متوفای حدود سال 300)؛13.ابراهیم بن محمد نفطویه(متوفای 323)؛14.احمد بن کامل بن شجره