کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2219

صفحه 2219

اقسام وجوه و نظائر

هریک از وجوه و نظائر گاه در کلمات افرادی هستند و گاه در جمله بندی های کلامی،که برای هریک از چهار دسته شواهد بسیاری در قرآن یافت می شود.برای هریک به ترتیب نمونه هایی می توان آورد:

1.وجوه محتملات معانی در کلمات افرادی؛مانند:

امّت:که در قرآن به سه معنا آمده،چنانچه یادآور شدیم.

برهان:در آیۀ «وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِهٰا لَوْ لاٰ أَنْ رَأیٰ بُرْهٰانَ رَبِّهِ» (1).این برهان خدایی کدام است که یوسف را از قصد فحشا بازداشت؟در پاسخ این سؤال،هفت وجه گفته اند:

یک:حکم قطعی الهی در تحریم زنا،که عقوبت دنیوی و اخروی دارد.

دو:آنچه را که خداوند به انبیا داده از مکارم اخلاق و صفات عالیه،که از هرگونه آلودگی بپرهیزند.

سه:مقام نبوّت که مانع ارتکاب فحشا و منکر است که از مقام حکمت انبیا سرچشمه گرفته.

چهار:زلیخا در آن هنگام پارچه ای بر چهرۀ بتی که در کنار اتاق بود افکند تا جلوی او مرتکب فحشا نگردد و این عمل هشداری بود برای یوسف تا خود را از دید خداوند دور نبیند.

پنج:در سقف خانه نوشته ای پدیدار گشت و زشتی و پلیدی عمل زنا را برای یوسف روشن تر ساخت.

شش:حضرت یعقوب را در گوشۀ اتاق،مجسّم دید که انگشت به دندان گرفته به یوسف یادآور می شود تا دامن نبوّت را لکّه دار نکند.

هفت:ایمان راسخ و مقام عصمت حضرت یوسف از پیش مانع هرگونه دست یازیدن به آلودگی ها بوده است (2).

در این وجوه محتمله تنها وجه اخیر با مقام شامخ عصمت سازگار است و برخی

[شماره صفحه واقعی : 322]

1- یوسف 12:24.
2- ر.ک:تفسیر فخر رازی،ج 18،ص 120-119.مجمع البیان،ج 5،ص 225.