کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2227

صفحه 2227

ادبی و فرهنگی فراگیر ایجاد کرده که عرب از ایجاد آن عاجز بوده است.اینک به نمونه هایی ازاین گونه لغات قبایلی می پردازیم.

لغات قبایل

در این زمینه،ابو القاسم محمد بن عبد اللّه رساله ای نوشته به نام«اللغات»و لغات قبایل عربی را که در قرآن آمده،بر حسب ترتیب سوره ها یادآور شده است.در این رساله لغاتی از 30 قبیلۀ معروف عرب که در قرآن به کار رفته،آورده است و نیز لغاتی از شهرهای مختلف عربی و دیگر ملت های مجاور عرب،که مجموعا رسالۀ لطیفی است و در نوع خود بی نظیر (1).

قبایلی را که از آن ها یاد می کند عبارتند از:1.أزد شنوءه؛2.أشعریون؛3.أنمار؛ 4.اوس؛5.بنو حنیفه؛6.بنو عامر 7.تغلب؛8.تمیم؛9.ثقیف؛10.جذام؛ 11.جرهم؛12.حمیر؛13.خثعم؛14.خزاعه؛15.سعد العشیره؛16.سلیم؛ 17.طیّ؛18.عذره؛19.عماره؛20.عسّان؛21.قریش؛22.قیس؛23.کنانه؛ 24.کنده؛25.لخم؛26.مزینه؛27.هذیل؛28.همدان؛29.هوازن؛30.یمامه.

از شهرهایی که نام می برد:1.حجاز؛2.حضرموت؛3.سبأ؛4.عمان؛5.مدین؛ 6.یمامه؛7.یمن.

از ملتهای مجاور:1.احباش؛2.فرس؛3.روم؛4.قبط؛5.انباط؛6.سریان؛ 7.عبرانیون؛8.بربر.

جلال الدین سیوطی این رساله را در کتاب الاتقان خود خلاصه نموده که نمونه هایی از آن نقل می گردد:

از لغت کنانه:1.شطره:تلقاءه(بقره 2:144)؛2.خلاق:نصیب (آل عمران 3:77)؛3.یعزب:یعیب(یونس 10:61)؛4.دحورا:طردا(صافات 37:9)؛5.کنود:کفور(عادیات 100:6)؛

[شماره صفحه واقعی : 330]

1- این رساله در حاشیۀ تفسیر جلالین،ج 1،ابتدا از ص 124 چاپ شده (دار احیاء الکتب العربیه-مصر)،و نیز مستقلا به نام«اللغات فی القرآن»به تحقیق دکتر صلاح الدین المنجد چاپ شده(چاپ سوم دار الکتاب الجدید-بیروت).جلال الدین سیوطی در دو جای کتاب«الاتقان»از آن نام می برد:چاپ جدید،ج 1،ص 19 و 91.و آن را تلخیص می نماید.