کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2230

صفحه 2230

لِسٰانٌ عَرَبِیٌّ مُبِینٌ» (1)و آیات دیگر که صراحتا قرآن را عربی معرّفی می کند.

برخی بر این باورند که هرگز در قرآن کلمات غیر عربی-گرچه معرّب شده باشد- به کار نرفته است.ابو عبیده گوید:« هرکس گمان برد در قرآن الفاظ غیر عربی آمده، سخن سنگینی گفته است».ابن جریر طبری گوید:«آنچه گمان می رود از دیگر زبان ها در قرآن آمده،از باب"توارد لغتین"می باشد که هر دو لغت یک لفظ را وضع کرده اند،آن گاه گمان برده شده که یکی از دو زبان از دیگری گرفته است».

برخی میانه رفته گویند:عرب قدیم را پیش از اسلام،رفت و آمدهایی با ملت ها بوده،آن گاه برخی واژه ها را با خود آورده،مختصر تغییری در آن داده اند و در اشعار و سخنان خود به کار برده اند،لذا رنگ و بوی عربی کامل به خود گرفته است و اگر در قرآن یافت شود،عربی محض و اصیل شمرده می شود.ابو عبیده قاسم بن سلام بر همین عقیده است.خلاصه این گونه کلمات که در قرآن یافت می شود و گمان برده اند غیر عربی است،در واقع اصالت عربی دارد و عرب قدیم آن را به کار برده و رنگ عربی بدان داده است.

دیگران گویند:اساسا وجود برخی کلمات غیر عربی-گرچه تغییری نیافته باشد -زیانی به عربی بودن کلام نمی رساند،زیرا مقصود شیوه و اسلوب کلام عربی است و همین اندازه در عربی بودن کلام کفایت می کند و ناگزیر هر زبانی از برخی واژه های وارده به کار می برد.جلال الدین سیوطی گوید:«قول صحیح همین است و ابو میسرۀ تابعی بر این باور بوده که در قرآن از همۀ زبان های مجاور وجود دارد.این مطلب از سعید بن جبیر و وهب بن منبّه نیز نقل شده است».

اینک برخی واژه های غیر عربی که با دگرگونی معرّب شده و در قرآن آمده است:

اباریق،جمع ابریق،معرّب:آب ریز.

أکواب،جمع کوب:فنجان،کوزه. «یَطُوفُ عَلَیْهِمْ وِلْدٰانٌ مُخَلَّدُونَ بِأَکْوٰابٍ وَ أَبٰارِیقَ» (2).

أرائک،جمع أریکه:تخت. «هُمْ وَ أَزْوٰاجُهُمْ فِی ظِلاٰلٍ عَلَی الْأَرٰائِکِ مُتَّکِؤُنَ» (3).

تنّور،جوالیقی و ثعالبی گفته اند:فارسی معرّب است. «وَ فٰارَ التَّنُّورُ» (4).

[شماره صفحه واقعی : 333]

1- نحل 16:103.
2- واقعه 56:18-17.
3- یس 36:56.
4- هود.11:40.