کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2233

صفحه 2233

آری اگر مقصود بسته بودن راه علم بر عامّه است که اهل دقّت و نظر نیستند، شامل اولیای مخلص خداوند نمی گردد.در این صورت فرض عوض می شود و نظریّۀ دوّم به شرح زیر پدید می آید.

2.رموزی هستند میان خدا و رسول،که جز اولیای مقرّب الهی کسی به آن راه ندارد. «لاٰ یَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ (1)؛جز پاک شدگان به آن دسترسی ندارند».

ارباب ذوق گفته اند:سخن گفتن با رمز و اشارت شیوۀ أحباب است،که در راه و روش دوستی به کار برند.حبیب را بر آن آگاه و رقیب را از آن بی گانه می دارند.«میان عاشق و معشوق رمزی است،چه داند آن که اشتر می چراند».سیّد رضی الدین ابن طاووس(متوفای 664)از کتاب«حقائق التفسیر»نوشتۀ ابو عبد الرحمن محمد بن الحسین سلمی(متوفای 412)روایتی از امام جعفر بن محمد صادق علیهما السّلام آورده،که فرموده است:«الم،رمز و اشارتی است میان خدا و حبیب او محمد صلّی اللّه علیه و آله،خواسته تا کسی جز او بر آن آگاه نگردد.آن را به صورت حروف درآورده تا آن رموز را از چشم اغیار دور نگاه دارد و تنها بر دوست روشن و ظاهر سازد» (2).علاّمۀ بلاغی گوید:

«جای شگفتی نیست که در قرآن گفتگوهای رمزی و اشارت به اسرار خصوصی باشد که تنها با رسول گرامی و امنای وحی انجام گرفته باشد» (3).ابن بابویه ابو جعفر صدوق(متوفای 381)گوید:«دیگر سبب در فروفرستادن اوایل برخی سوره ها به حروف مقطعه آن است که شناخت آن ها ویژۀ اهل عصمت و طهارت باشد تا به وسیلۀ آن ها دلیل ها اقامه کنند و معجزات بر دست آنان ظاهر گردد و اگر شناخت آن برای همه میسّر بود، هرآینه بر خلاف حکمت و موجب فساد در تدبیر شمرده می شد» (4).

بیشتر اهل نظر بر همین راه رفته اند؛حروف مقطعه را رمز و اشارتی می دانند که جز اولیای مقرب،کسی را بدان راه نیست.در میان عرب نیز چنین شیوه ای وجود داشته که با رمز و اشارت سخن می گفتند (5).شرح و تفسیر آن را در جای خود

[شماره صفحه واقعی : 336]

1- واقعه 56:79.
2- ابن طاووس،کتاب سعد السعود.ط نجف ص 217.
3- آلاء الرحمن،ج 1،ص 64.
4- غفاری،کمال الدین،ج 2،ص 640.
5- ر.ک:التمهید،ج 5،ص 315-310 و نیز المیزان،ج 18،ص 9.