کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2286

صفحه 2286

دیگر این که این تنوع در سبک و لحن حروف و عبارات در معماری قرآن،بافت بی نظیری است که نه پیش و نه پس از آن بوده و یا خواهد بود.تمام این امور در کمال سادگی به وقوع پیوسته اند،و اثری از ساختگی و یا تکلّف در آن مشهود نیست.واژه ها بسیار روان جریان می یابند،وارد قلب می شوند و پیش از دست به کار شدن عقل و تحلیل و تفکر و تأمل آن احساس مبهمی را که آدمی را به خشوع وامی دارد ،برمی انگیزد.به عبارتی،با رسیدن سخن قرآن به گوش و تماس با قلب، احساساتی را برمی انگیزد که ما تفسیری برای آن نداریم.این صفت به علاوه تمام صفات دیگر،روی هم رفته از قرآن پدیده ای می سازد که تفسیرپذیر نیست و مانند هم ندارد (1).

نظم آهنگ درونی قرآن

«موسیقی بیرونی»دستاورد صنایعی مانند قافیه،سجع و تجزیه یا تقسیم سخن منظوم به مصراع های مساوی و اوزان و بحور قراردادی است که همگی قالب های مجرد لفظی و پیوسته بشمار می آیند.اما«نظم آهنگ درونی»دستاورد جلالت تعبیر و ابّهت بیان پدید آمده از مغز کلام و کنه آن است.فاصلۀ نوع نخست با نوع دوم نیز بسیار است؛زیرا در نوع دوم،زیبایی لفظ و شکوهمندی معنا،پیوندی ناگسستنی دارند و مؤانست میان این دو نوایی احساس انگیز پدید می آورد و نسیمی روح نواز را به وزیدن وامی دارد و درون آدمی را به خلجان می نشاند.

استاد«مصطفی محمود»در بیان راز شگفت معماری قرآن که در سبک خود بی نظیر و در اسلوبش یگانه است،چنین می گوید:«این راز یکی از عمیق ترین رازهای ساختار کلامی قرآن است.قرآن نه شعر است و نه نثر و نه کلامی مسجّع؛بلکه قسمی معماری سخن است که موسیقی درونی را آشکار می سازد.

باید دانست که میان موسیقی درونی و موسیقی بیرونی فاصله بسیار است.برای مثال بیتی از شعرهای«عمر بن ابی ربیعه»را که شعرهایش به داشتن موسیقی و آهنگ مشهور است،از نظر می گذرانیم:

[شماره صفحه واقعی : 389]

1- مصطفی محمود،محاوله لفهم عصری للقرآن،ص 447-445.