کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2293

صفحه 2293

واضح ترین شاهد برای ارادۀ مصداق است،بدون وجود اشتراک در مفهوم.

نظیر همین را در حدیث«حمّاد»نیز می بینیم.او می گوید از امام صادق علیه السّلام پرسیدم که«قول الزور»چیست؟فرمود:«از جملۀ آن،یکی این است که کسی به دیگری که آواز می خواند بگوید:أحسنت» (1).شکی نیست که اگر کسی آوازی فسادانگیز بخواند و به او احسنت بگویید او را وسوسه کرده اید که به ارتکاب فحشا و ترویج فساد ادامه دهد.

تمام این گفته ها دلایلی هستند که نشان می دهند چنانچه آواز،عناوین باطلی مانند:لهو،وسوسه انگیزی،یاوۀ فسادآور و قول زور به همراه داشته باشد حرام است؛اما اگر از این قماش نبود و وسیله ای بود برای تأثیرگذاری در موعظه ها و کشت فضیلت و خصلت های نیک در جان های مستعد،آن وقت نه تنها باطل نیست؛بلکه به حق نزدیک تر است و راهی برای رستگاری و ارشاد است و نه زمینه ای برای پرورش فساد.

در احادیث صحیح نیز روایت هایی هست که بر دوگونگی آواز حرام و حلال، فسادآور و اصلاح انگیز یا بر سبیل شر و سبیل خیر دلالت دارد:

علیّ بن جعفر از برادر خود موسی کاظم علیه السّلام پرسید:آیا آواز خواندن در عیدهای فطر و قربان یا در جشن ها جایز است؟امام پاسخ داد:«اگر در آن معصیتی نباشد، اشکالی ندارد» (2).رسول اکرم صلّی اللّه علیه و آله فرمود:« هرکس آواز حرامی بخواند که باعث معصیت شود،دری از درهای شر را باز کرده است» (3).

بنابراین گونه ای غنا هست که معصیت نیست و باعث معصیت نیز نمی شود و لذا حرام نیست و شرّ به شمار نمی آید.

نکتۀ قابل توجه این که بیشتر روایاتی که دربارۀ حرام بودن غنا است نظر به مجالس غنا دارد و مجالس غنا در آن روزگار مرکز فحشا و منکرات بوده و انواع محرّمات فسادآور در آن صورت می گرفته است.بر این اساس،وقتی ابو بصیر از امام صادق علیه السّلام می پرسد:مزدی که زن آواز خوان بابت خواندن در عروسی می گیرد

[شماره صفحه واقعی : 396]

1- همان؛شمارۀ 21.
2- همان؛ص 122،شمارۀ 5.
3- بحار الانوار؛ج 76،ص 262،شمارۀ 8.