کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2343

صفحه 2343

5.تبدیل کلمات:یعنی لفظی را از قرآن برداشتن و مرادف آن را جایگزین کردن.

گویند عبد اللّه بن مسعود تعویض کلمات را جایز می دانست به شرط آن که به اصل معنا صدمه وارد نکند.لذا کلمه های سخت و دشوار قرآن را به کلمات سهل و آسان تر مبدّل می کرد.

6.افزودن بر قرآن:از ابن مسعود روایت شده است که برخی کلمات را به عنوان تفسیر در خلال آیه می آورد تا مراد آیه را روشن تر سازد،چنان که در آیۀ تبلیغ،جملۀ «إنّ علیا مولی المؤمنین»را زیاد نموده و آیه را چنین می خواند: «یٰا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مٰا أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ -إن علیا مولی المؤمنین- وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمٰا بَلَّغْتَ رِسٰالَتَهُ» (1)و نیز عجارده(برخی از خوارج که اتباع ابن عجردند)گمان داشتند که سورۀ یوسف در قرآن افزوده شده است (2).

7.کاستن از قرآن:برخی گمان برده اند قرآن بیش ازاندازۀ موجود بوده است و از روی سهو و اشتباه و یا عمدا از آن کاسته شده است.بیشتر بحث پیرامون مسألۀ تحریف در همین جاست.آیا از قرآن چیزی کم شده است یا نه؟به دلیل برخی روایات اهل سنت-که«حشویه» (3)آن را روایت کرده اند-و نیز روایاتی از شیعه-که «اخباریون» (4)به آن دامن زده اند-مسألۀ کاستن از قرآن مطرح شده است؛ولی این موضوع مورد اجماع امت است که هرگز بر قرآن چیزی افزوده نشده است.

[شماره صفحه واقعی : 446]

1- مائده 5:67.
2- عبد الکریم شهرستانی،الملل و النحل،ج 1،ص 128.
3- از این جهت حشویّه نامیده شدند که هر چه از احادیث به دست می آوردند در درون انبان های خود می ریختند.حشو یعنی درون.ابن جوزی می گوید:«شیوۀ آنان چنین بود که احادیث خود را رواج دهند گرچه انباشته از بیهوده ها باشد و این کار ایشان بسیار قبیح می نمود؛زیرا پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله فرموده است:« هرکس حدیثی از من نقل کند که می داند دروغ است،پس او خود یک دروغ پرداز است»(الموضوعات؛ج 1، ص 240).
4- اخباریون در گذشته به کسانی گفته می شد که بیشتر به جمع اخبار تاریخی می پرداختند،ولی از سدۀ یازدهم تاکنون به آن دسته از محدثین گفته می شود که در جمع روایات کمال تساهل را به خرج داده اند،رطب و یابس را در هم می ریزند و از هرکس هر چیزی را روایت می کنند(ر.ک:صیانه القرآن من التحریف،ص 109 و ص 157 به بعد).