کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2401

صفحه 2401

عبارت است از گزارش قول ، فعل و تقریر معصوم ».(1)

4. محقق قمی معتقد است : «حکایت سخن ، فعل و تقریر معصوم را حدیث می گویند».(2)

5. محمد ابو زهو می نویسد: «مقصود از حدیث در نگاه محدثان ، سخنان ، رفتار، تقریر، صفات خَلقی و خُلقی ، سیره ، جنگ ها و برخی از اخبار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) پیش از بعثت ؛ هم چون تحنّث ایشان در غار حراء... را دربر می گیرد.»(3)

چند تفاوت اساسی در میان این تعاریف به چشم می خورد:

1. اهل سنت عموما تنها گفتار، کردار و تقریر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) را حدیث می نامند و گاه صحابه و تابعان را به آن افزوده اند، در حالی که در تعاریف شیعه به جای پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) از کلمه معصوم استفاده شده تا ائمه علیهم السلام را نیز دربر گیرد.

2. در برخی از تعاریف بر خود گفتار، رفتار و کردار معصوم حدیث اطلاق شده ، اما در برخی دیگر از تعاریف به حکایت و گزارش آنها حدیث اطلاق شده است .

تعریف ذیل از دیدگاه نگارنده جامع ترین تعریف برای حدیث است :

«حدیث عبارت است از گفتار غیر قرآنی خداوند، معصومان (اعم از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) و ائمه علیهم السلام و فاطمه سلام الله علیها »، صحابه ، تابعان و حکایت فعل و تقریر آنان ». در این تعریف چند نکته مورد توجه قرار گرفته است :

1. میان گفتار، فعل و تقریر تفصیل قائل شده ایم .

[شماره صفحه واقعی : 7]

1- مقباس الهدایه ، ج 1، ص 57.
2- قوانین الاصول ، ص 409.
3- الحدیث و المحدثون ، ص 19 - 9.