کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2405

صفحه 2405

شود.

در میان این دیدگاه ها، دیدگاه نخست صحیح به نظر می رسد؛ زیرا در اصطلاح محدثان و کارکرد رایج روایات ،، حدیث به جای خبر و برعکس استعمال می شود. و مقصود از مفهوم اصطلاحی چیزی جز استعمال رایج و متداول نیست . اما این که به گزارش های تاریخی در اصطلاح تاریخ نگاران خبر گفته می شود - که در جای خود مدعای درستی است - مانع آن نمی شود که اصطلاح خبر از نگاه محدثان به جای حدیث و مرادف با آن به کار نرود.

اثر

یکی دیگر از اصطلاحات نسبتا پر کاربرد که بر حدیث اطلاق می گردد «اثر» است . اثر در لغت به معنای بر جای مانده از هر چیز است .(1) چنان که آثار در آیه : (نکتب ما قدموا و آثارهم .(2)) آنچه را از پیش فرستاده اند، با آثارشان درج می کنیم » به همین معنا آمده است .

جوهری می گوید: اثرت الحدیث اذا ذکرته غیرک و منه قیل : حدیث ماءثوری اءی ینقله خلف عن سلف ؛ هرگاه حدیثی را برای کسی نقل می کنید می گویند: اثرت الحدیث . و از همین باب است حدیث ماءثور؛ یعنی حدیثی که پسینیان از پیشینیان نقل می کنند».(3)

درباره مفهوم اصطلاحی اثر دو نظریه ارائه شده است :

1. اثر، مرادف حدیث است . بدین جهت به محدث «اثری » نیز می گویند.(4)

2. به احادیثی که از صحابه (= موقوف )، یا تابعان (= مقطوع ) نقل شده باشد، اثر اطلاق می شود. در مقابل حدیث که تنها ناظر به گفتار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) است .(5)

دیدگاه

[شماره صفحه واقعی : 11]

1- الصحاح ، ج 2، ص 575؛ تاج العروس ، ج 3، ص 5.
2- سوره یس ، آیه 12.
3- الصحاح ، ج 2، ص 575.
4- الرعایه فی علم الدرایه ، ص 51.
5- علوم الحدیث و مصطلحه ، ص 122؛ اصول الحدیث ، علومه و مصطلحه ، ص 28.