کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2553

صفحه 2553

دارای نظامی منسجم پدید آمد و به سرعت از سده سوم تا سده دهم به رشد و تکامل رسید.

برای روشن شدن زمینه های ظهور این دانشها باید توجه داشته باشیم که دوره تدوین جوامع روایی به صورت کلی کنکاش سه عرصه را برای حدیث پژوهان ضروری ساخت . در حقیقت آنان دریافتند که برای تعامل صحیح تر، استفاده و فهم روایات گرد آورده در جوامع روایی ، منقح ساختن این سه عرصه لازم است که این سه عرصه عبارت بودند از:

1. رجال حدیث

برخی شواهد روایی نشان می دهد که ذکر اسناد برای روایات بنا به توصیه رسول اکرم صلی الله علیه و آله در میان مسلمانان پیدا شد،(1) هرچند پاره ای از محققان اهل سنت این امر را ناشی از ظهور پدیده جعل و وضع در ده جهل هجری می دانند.(2)

به هر روی صاحبان جوامع روایی چنان که از مشایخ حدیث آموخته بودند، خود را ملتزم به ذکر اسناد روایات دیدند. وجود سند در روایت به معنای یاد کرد شمار زیادی از افراد و اشخاص است که به نحوی در انتقال حدیث از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله صحابیان و تابعان تا گرد آورنده حدیث دخالت داشته اند. کثرت راویان ، عدم معاصرت و عدم اشتهار شمار زیادی از آنان و... کار معرفی و نقد و بررسی شخصیت آنان (جرح و تعدیل ) را ضروری ساخت . جالب آن که در میان آثار رجالی به کتاب «الضعفاء الکبیر» از محمدبن اسماعیل بخاری و کتاب «الضعفاء و المتروکین » از نسایی که خود از جمله فراهم آورندگان صحاح سته اند برمی خوریم و این امر

[شماره صفحه واقعی : 159]

1- ر.ک : کافی ، ج 1، ص 52.
2- از محمد بن سیرین نقل شده است : «مسلمانان از سند احادیث پرسش نمی کردند، اما هنگامی که فتنه (در سال چهلم هجری ) رخ نمود، می گفتند: نام رجال روایات را بگویید». لمحات من تاریخ السنه المشرفه ، ص 36.