کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2559

صفحه 2559

و شیعه تا حدود زیادی یکسان است ، این دوره را به عنوان آخرین دوره تاریخ حدیث شیعه در فصل آتی مورد بررسی قرار داده ایم .

فصل چهارم : آشنایی با مصطلح الحدیث

کلیات تعریف مصطلح الحدیث

نخست باید دانست که از دانش مصطلح الحدیث با عناوین دیگر، همچون درایه الحدیث ، اصول الحدیث نیز یاد می شود. به نظر می رسد که اطلاق مصطلح الحدیث بر این دانش بخاطر تبیینی است که از اصطلاحات حدیثی در این دانش انجام گرفته ، بخش عمده ای از مسائل آن را در برمی گیرد.

«درایه » در لغت به معنای علم و اطلاع است که به نوع خاصی از علم ؛ یعنی دانشی که مسبوق به شک است (1)، یادانش از روی دقت و توجه اطلاق می شود(2). چناکه در آیه ما کنت تدری ما الکتاب و لا الاءیمان (3) تو نمی دانستی کتاب چیست و ایمان [«کدام است »] درایه به همین معنا بکار رفته است . و اطلاق درایه الحدیث بر این علم بدین جهت است که در این دانش تنها به نقل و روایت حدیث توجه نمی شود، بلکه از متن ، مقبول یا مردود بودن آن در کنار سند نیز بحث می شود.

در روایتی از امام صادق (علیه السلام ) چنین آمده است :

حدیث تدریه خیر من اءلف ترویه ؛ فهم معنای یک حدیث ، بهتر از نقل و روایت هزار حدیث است (4).

به رغم چنین کاربرد شایعی نگارنده معتقد است : اصطلاح «در ایه الحدیث » ناظر به فقه الحدیث است و از میان دو اصطلاح مصطلح الحدیث و اصول الحدیث ، اصطلاح نخست شناخته شده تر و نسبت به گستره مسائل

[شماره صفحه واقعی : 165]

1- تلخیص مقباس الهدایه ، ص 8.
2- اصول الحدیث و احامه ، ص 14.
3- سوره شوری ، آیه 52.
4- بحارالانوار، ج 2، ص 184؛ معانی الاخبار، ص 2.