کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2565

صفحه 2565

است که قبلا از طریق مشاهده به دست آورده بود و یا مثل آن است . در صورت نخست تحصیل حاصل و در صورت دوم اجتماع مثلین لازم می آید و هر دو محال است .

2- مسبوق نبودن سامع به شبهه ، یا تقلید؛ به این معنا، که سامع نسبت به مضمون خبر دارای شبهه ، یا قلید نباشد. از این رو اگر مخالفان اسلام ، یا تشیع به رغم وجود اخبار متواتر بر وجود معجزات پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) و نیز تنصیص بر امامت ائمه از سوی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) به آن تن نمی دهند، بدین جهت نیست که چنین اخبار متواتری برای آنان مفید علم نیست ، بلکه شبهه یا تقلید پیشین مانع پذیرش آنان شده است (1).

اقسام متواتر

اشاره

حدیث متواتر را به دو دسته لفظی و معنوی تقسیم کرده اند:

1- متواتر لفظی

هرگاه راویان حدیث متواتر در تمام طبقات آن را با لفظ و صیغه واحد نقل کنند، متواتر لفظی خواهد بود؛ نظیر روایت : من کذب علی متعمدا فلیتبواء مقعده من النار هر کس بر من به عمد دروغ ببندد می بایست برای خود جایگاهی از آتش فراهم سازد(2).

شهید ثانی می گوید: این حدیث را شمار زیادی از صحابه که گفته می شود چهل ، یا شصت و چند تن بوده اند، روایت کرده اند(3).

روایاتی ؛ هم چون من کنت مولاه فعلی مولاه یا فقره «انی تارک فیکم الثقلین »، در روایت ثقلین ، نیز از جمله نمونه های متواتر لفظی هستند.

2- متواتر معنوی

در بسیاری از مواد متواترات ، الفاظ حدیث یکسان

[شماره صفحه واقعی : 171]

1- برای تفصیل بیشتر ر.ک : معالم الدین و ملاذالمجتهدین ، ص 185- 186.
2- من لا یحضره الفقیه ، ج 4، ص 364؛ مسند احمدبن حنبل ، ج 1، ص 78.
3- به نقل از اصول الحدیث ، ص 79.