کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 6 صفحه 2577

صفحه 2577

آنجا که مدلس با تدلیس مخاطب ، خود را در تاریکی برده و به او نیرنگ می زند به کار او تدلیس گفته شده است .

تدلیس در اصطلاح محدثان بر دو قسم است : 1- تدلیس اسناد، و آن بدین معناست که عیب سند را پنهان می سازد.

2- تدلیس در شیوخ ، به این معنا که به رغم ملاقات و شنیدن حدیث از شیخ ، نام او را به صراحت نبرده و از او با اسامی و کنیه های غیر معروف یاد کند(1).

7 - موضوع ، وضع به معنای جعل بوده و در اصطلاح ، حدیثی است دروغین و برساخته که به معصوم نسبت داده شده است . به احادیث موضوع ، گاه مجعول نیز گفته می شود(2).

3- 1. اصطلاحات سندی ناظر به چگونگی تحمل و نقل حدیث
1- مکاتب ، حدیثی است که حکایت از کتابت حکم از سوی معصوم (علیه السلام ) دارد؛ اعم از آن که امام به صورت ابتدایی آن حکم و روایت را نوشته باشد، یا در مقام جواب نگاشته باشد و اعم از آن که به خط امام ، یا با املاء او باشد(3).
2- مدبج ، از ریشه تدبیج به معنای چهره به هم نمودن است . گویا دو راوی هنگام اخذ روایت از یکدیگر چهره یکدیگر را به هم می نمایانند(499 ). و اصطلاحا اگر دو راوی از نظر سن ، یا اسناد یا ملاقات با مشایخ حدیث مقارن هم باشند، در صورتی که هر یک از آنان از دیگری روایتی را نقل کند به آن مدبج می گویند(4).
3- روایه الاقران ، در صورتی که دو راوی از نظر سن ، اسناد، یا ملاقات با شیخ ، مقارن

[شماره صفحه واقعی : 183]

1- مقباس الهدایه ، ج 1 ص 376؛ تدریب الراوی ، ج 1، ص 186.
2- مقباس الهدایه ، ج 1، ص 399- 400.
3- مقباس الهدایه ، ج 1، ص 283؛ الرواشح السماویه ، ص 164.
4- الوجیزه فی علم الدرایه ، ص 9؛ مقدمه ابن صلاح ، ص 309.