دروس حوزه علمیه جدید پایه 10 صفحه 854

1- تفسیر کشاف، ج 2، ص 705.

2- او را بفروختند به بهایی ناچیز و درهم هایی معدود. سوره یوسف، آیه 20.

3- مفردات راغب، ماده" حزب". [.....]

باشد، و لذا هیچ وقت نمی گویند:" ابد، چند سال" به خلاف" امد" که به معنای مدت زمانی است که محدود باشد، اگر حدش در کلام آمده باشد که معین خواهد بود، ولی اگر به طور مطلق ذکر شده باشد زمان محدودی است که حدش مجهول است. و فرق میان امد و زمان این است که امد به اعتبار آخر زمان و نهایت آن به کار می رود ولی زمان عام است، هم در ابتدای مدت استعمال می شود و هم در آخر آن، و به همین جهت است که بعضی از علمای لغت گفته اند" مدی" و" امد" قریب المعنایند (1).

مراد از اینکه فرمود" لنعلم- تا بدانیم" آن معنای معروف این کلمه نیست تا کسی بگوید مگر خدا هم جاهل است، بلکه به معنای علم فعلی است. و علم فعلی عبارت است از حضور معلوم و ظهورش با وجود مخصوص به خودش در نزد خدای سبحان و در قرآن کریم علم به این معنا زیاد آمده، مانند آیه" لِیَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَیْبِ" (2) و آیه" لِیَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسالاتِ رَبِّهِمْ" (3).

برگشت توجیه بعضی (4) از مفسرین هم که گفته اند معنای" لنعلم" عبارت است از:

" تا معلوم خود را اظهار کنیم" به همین معنایی است که ما کردیم.

معنای اینکه فرمود: سپس اصحاب کهف را بیدار کردیم" لِنَعْلَمَ أَیُّ الْحِزْبَیْنِ أَحْصی"

و جمله" لِنَعْلَمَ أَیُّ الْحِزْبَیْنِ أَحْصی ..." تعلیل برای بعث است، و لام آن لام غایت و مراد از" دو حزب" دو طائفه از اصحاب کهف است که با هم اختلاف کردند یکی پرسید" کَمْ لَبِثْتُمْ" دیگری پاسخ داد:" لَبِثْنا یَوْماً أَوْ بَعْضَ یَوْمٍ" گفتند پروردگارتان بهتر می داند که چقدر خوابیدید.

جمله" وَ کَذلِکَ بَعَثْناهُمْ لِیَتَسائَلُوا بَیْنَهُمْ" که در آیات بعدی است همین معنا را تایید می کند که غرض از به خواب کردن اصحاب کهف همین بوده که وقتی بیدار می شوند اختلاف کنند و معلوم شود آیا به ذهن فردی از آنان می رسد که چقدر خوابیده اند، یا نه؟.

و اما این احتمال که بعضی (5) داده اند که منظور از" دو حزب"" دو طائفه از مردم بوده اند که در باره خواب اصحاب کهف اختلاف کرده اند، کفار به خطا نظر می دادند، و مؤمنین به صواب، خدا خود اصحاب کهف را بیدار کرد تا حق مطلب را بگویند، و معلوم شود که کدام طائفه خطا کرده اند" معنای بعیدی است.

[شماره صفحه واقعی : 344]