دروس حوزه علمیه جدید پایه 10 صفحه 870

1- روح المعانی، ج 15، ص 229.

2- روح المعانی، ج 15، ص 230 و تفسیر فخر رازی، ج 21، ص 103.

3- روح المعانی، ج 15، ص 230 و تفسیر فخر رازی، ج 21، ص 103.

4- روح المعانی، ج 15، ص 231.

خریداری کند تا با آن ارتزاق کنید" بعضی (1) دیگر گفته اند ضمیر به کلمه" و رق" بر می گردد، آن گاه حرف" من" را بدلی گرفته و گفته اند: معنای آیه این است که" بیاورد رزقی بدل از پول"، ولی این احتمال بعید است، چون مستلزم تقدیر گرفتن ضمیر دیگری است که به جمله قبلی برگردد، علاوه بر اینکه ضمیر مورد گفتگو ضمیر مذکر است، و اگر به و رق بر می گشت باید مؤنث آورده می شد، به شهادت اینکه خود آیه قبلا و رق را مؤنث دانسته در باره اش اشاره مؤنث به کار برده و فرموده" بِوَرِقِکُمْ هذِهِ".

نگرانی اصحاب کهف از فاش شدن رازشان و دست یافتن کفار به آنان

" وَ لْیَتَلَطَّفْ وَ لا یُشْعِرَنَّ بِکُمْ أَحَداً"-" تلطف" به معنای اعمال لطف و رفق و اظهار مدارات است، پس اینکه فرمود:" وَ لا یُشْعِرَنَّ بِکُمْ أَحَداً" عطفی است تفسیری، که می خواهد همان جمله قبلی را معنا کند، و مقصود از این کلام به طوری که از سیاق برمی آید این است که باید این شخص که می فرستید در اعمال نازک کاری و لطف با اهل شهر در رفتن و برگشتن و معامله کردن خیلی سعی کند، تا مبادا خصومتی یا نزاعی واقع شود که نتیجه اش این شود که مردم از راز و حال ما سردرآورند.

بعضی (2) دیگر اینطور معنا کرده اند که در معامله بسیار نازک کاری به خرج دهد. ولی کلام مطلق است و قیدی برای خصوص معامله در آن نیست.

" إِنَّهُمْ إِنْ یَظْهَرُوا عَلَیْکُمْ یَرْجُمُوکُمْ أَوْ یُعِیدُوکُمْ فِی مِلَّتِهِمْ وَ لَنْ تُفْلِحُوا إِذاً أَبَداً".

این آیه امر به تلطف را تعلیل نموده و مصلحتش را بیان می کند.

جمله" یَظْهَرُوا عَلَیْکُمْ" به معنای" یطلعوا علیکم- بر شما اطلاع یابند" است، چون ظهور بر هر چیز اطلاع از آن و علم یافتن بدان و همچنین ظفر یافتن بر آن است، و آیه شریفه به هر دو معنا هم تفسیر شده، و کلمه مذکور به طوری که راغب (3) گفته از کلمه" ظهر" گرفته شده که به معنای پشت و گرده آدمی است، در مقابل شکم آدمی، پس از آن بطور استعاره در خصوص گرده زمین استعمال نموده گفتند:" ظهر الارض- پشت زمین" در مقابل" بطن الارض- دل زمین"، آن گاه" ظهور" از آن گرفته شده که به معنای پیدایی و هویدایی است، در مقابل" بطون" که به معنای ناپیدایی است.

چون بودن شخص در روی زمین ملازم است با دیدن و اطلاع یافتن و همچنین میان بودن در روی زمین و ظفر یافتن و نیز میان آن و غلبه یافتن ملازمه عادی هست، و لذاست که".

[شماره صفحه واقعی : 360]